martes, 26 de xullo de 2011
xoves, 21 de xullo de 2011
Cando chamar aos teus fillos Lenin e Igualdade costabache a vida
http://www.publico.es/espana/380173/cuando-llamar-a-tus-hijos-lenin-e-igualdad-te-costaba-la-vida
luns, 18 de xullo de 2011
A Illa de San Simón na prensa
Velaí os enlaces ao acto convocado pola Iniciativa Galega pola Memoria.
Non estaría mal votar o artigo de El País, para que vexan que a nova ten interese para o público
http://www.farodevigo.es/sociedad-cultura/2011/07/18/victimas-franquismo-claman-san-simon-olvide-ocurrio/563999.html
Saúde e Memoria.
martes, 12 de xullo de 2011
Homenaxe nacional ás vítimas do franquismo (San Simón, 17 de xullo de 2011)
A Iniciativa Galega pola Memoria que agrupa as entidades e persoas que traballan pola Recuperación da Memoria Histórica, convoca para o vindeiro domingo 17 de xullo, a homenaxe nacional ás vítimas do franquismo, que desde o ano da memoria, no 2006, ven celebrándose na Illa de San Simón.
Nesta homenaxe, na que percorreremos os lugares que albergaron os últimos días de moitos presos políticos galegos, contaremos cunha visita guiada, actos musicais e poéticos, lembranza histórica e a participación de antigos presos na colonia penitenciaria.
Os actos comezarán co embarque ás 10 de mañá do porto de San Adrián de Cobres e rematarán a ás 13:30 que se embarcará na Illa de volta.
Debido á limitación de prazas no barco é fundamental que as persoas interesadas se dirixan as entidades adheridas á IGM para anotarse. Cada asociación ten asignada un número aproximado de prazas de xeito que a admisión será por orde de inscrición. Aqueles que estean adheridos a título persoal que comuniquen canto antes a este correo o seu desexo de asistir.
Para chegar ao porto, desde a autoestrada, sería tomando a saída 146 cara CG-4.1/Moaña/Cangas. Envíase unha referencia:
http://maps.google.es/maps?saddr=AP-9&daddr=42.2985225,-8.6541082+to:N-554,+36141+Vilaboa&hl=es&ll=42.301246,-8.659115&spn=0.027837,0.066047&sll=42.301944,-8.659973&sspn=0.027836,0.066047&geocode=FRuBhQIda9V7_w%3BFZpshQId5PJ7_ymBGXpVqXwvDTEgUw9ogvUEEw%3BFSh5hQIdMOd7_ym34jJjqnwvDTHhUA9ogvUEEw&gl=es&mra=dpe&mrsp=1&sz=15&via=1&t=h&z=15
Un saúdo
--
Iniciativa Galega pola Memoria
www.igmemoria.org
Nesta homenaxe, na que percorreremos os lugares que albergaron os últimos días de moitos presos políticos galegos, contaremos cunha visita guiada, actos musicais e poéticos, lembranza histórica e a participación de antigos presos na colonia penitenciaria.
Os actos comezarán co embarque ás 10 de mañá do porto de San Adrián de Cobres e rematarán a ás 13:30 que se embarcará na Illa de volta.
Debido á limitación de prazas no barco é fundamental que as persoas interesadas se dirixan as entidades adheridas á IGM para anotarse. Cada asociación ten asignada un número aproximado de prazas de xeito que a admisión será por orde de inscrición. Aqueles que estean adheridos a título persoal que comuniquen canto antes a este correo o seu desexo de asistir.
Para chegar ao porto, desde a autoestrada, sería tomando a saída 146 cara CG-4.1/Moaña/Cangas. Envíase unha referencia:
http://maps.google.es/maps?saddr=AP-9&daddr=42.2985225,-8.6541082+to:N-554,+36141+Vilaboa&hl=es&ll=42.301246,-8.659115&spn=0.027837,0.066047&sll=42.301944,-8.659973&sspn=0.027836,0.066047&geocode=FRuBhQIda9V7_w%3BFZpshQId5PJ7_ymBGXpVqXwvDTEgUw9ogvUEEw%3BFSh5hQIdMOd7_ym34jJjqnwvDTHhUA9ogvUEEw&gl=es&mra=dpe&mrsp=1&sz=15&via=1&t=h&z=15
Un saúdo
--
Iniciativa Galega pola Memoria
www.igmemoria.org
domingo, 12 de xuño de 2011
La clave Embassy. La increíble historia de un médico vigués que salvó a miles de perseguidos por el nazismo
Durante la Segunda Guerra Mundial, el salón de té Embassy, uno de los centros sociales más elegantes del Madrid de la época, se convirtió en el lugar de encuentro de numerosos agentes y cooperantes secretos de los servicios de inteligencia británicos.
Entre ellos, uno de los más destacados fue el doctor Eduardo Martínez Alonso, el padre de la autora. En esta fascinante novela histórica, su hija saca a la luz los documentos inéditos que demuestran cómo este médico ayudó directamente en la red humanitaria organizada por el Servicio Secreto británico, que, a través de España, evacuaba a refugiados europeos hacia Portugal y Gibraltar. Miles de perseguidos por el nazismo, indocumentados, apátridas y judíos (polacos y checos en su mayoría) fueron rescatados por el doctor Martínez Alonso, quien expidió certificados médicos falsos, creó la ruta de evacuación desde el campo de concentración de Miranda de Ebro a Vigo e, incluso, cedió su casa en Galicia para acoger a los fugitivos en su huida hacia Portugal.
Con un importante respaldo testimonial y tras una profunda investigación en archivos españoles e ingleses para contrastar los testimonios familiares, la autora presenta en La clave Embassy un capítulo inédito de la historia española, novelesco pero real, con un final auténtico y feliz.
Patricia Martínez de Vicente nació en Londres en 1946. Es licenciada en Estudios Latinoamericanos por la Universidad de Portsmouh (Reino Unido), especializada en Antropología Social. Durante años ha alternado su vida universitaria y laboral entre España, Reino Unido y México. Investigadora del Colegio de México entre 1997 y 2000, durante quince años fue ayudante de investigación en fiestas populares y tauromaquia del antropólogo e hispanista británico Julian Pitt-Rivers.
Ha escrito varios artículos, impartido conferencias en varios países y publicado el libro Embassy y la Inteligencia de Mambrú. En la actualidad reside entre Madrid y Barcelona.
INTRODUCCIÓN
Preparando la mudanza del piso familiar del barrio Chamberí, donde habíamos vivido durante cuarenta años, entre los libros que recogimos de las estanterías medio abandonadas del pasillo encontré por casualidad un cuaderno de apariencia insignificante que estaba oculto entre revistas médicas y antiguos libros de mi padre. En la tapa aparecía un austero «1942» en relieve y en su interior había múltiples notas escritas a mano.
Era el mismo año en que se habían casado mis padres y se fugaban de España semanas después. Es muy posible que el cuaderno permaneciera en el mismo lugar sin que nadie lo cambiara de sitio desde que llegamos a vivir en esa casa en 1946, pero al abrirlo me di cuenta de que realmente era un cuidadoso diario escrito en inglés por mi padre durante la guerra en Londres. Parecía asombroso que aún estuviera plácidamente colocado en el mismo lugar en el año 1986. El librito en cuestión había superado innumerables bombardeos londinenses y varias mudanzas posteriores —no sé a cuál más devastador—, y continuaba acurrucado e impasible en el mismo hueco, sin que nadie se hubiera ocupado de airearlo o destruirlo en tanto tiempo.
Hacía años que mi padre había fallecido, así que no podía hacerle ninguna pregunta directa sobre su contenido. Temerosa, no me atrevía a leerlo, dudaba por si quizá descubría algún secreto inconfesado en vida y por respeto a una intimidad que mi padre era incapaz de defender a su muerte. Pero rápidamente recapacité.
Si algo tan íntimo como un diario aún estaba en el mismo lugar quince años después de muerto su autor, por algo sería. Y me atreví a repasarlo con más detenimiento. Escrito con mano firme y con una letra con la que yo estaba muy familiarizada, aparecían trazos de sus vivencias, nombres y situaciones, no del todo reconocibles a primera vista, que iban deshojándose con asombro entre mis dedos.
Se repetían en distintas fechas nombres conocidos, como el de Alan Hillgarth, entonces agregado naval de la Embajada británica; su compañero de facultad, Alfonso Peña, o el doctor Francisco Luque, director de la Cruz Roja en Madrid y famoso ginecólogo por haberlo sido de la reina Victoria Eugenia, esposa de Alfonso XIII. En fin, situaciones y nombres de sus compañeros y amigos en España que no me encajaban con el Londres de 1942 en el que vivían mis padres en ese momento.
Entre las notas finales de sus honorarios médicos, costumbre que conservó siempre como una pequeña contabilidad personal, mi padre había anotado unos ingresos inexplicables a primera vista. Eran pagos procedentes del War Office, abonados por destacados militares británicos cuyos nombres nunca había oído mencionar. Este detalle tan bobo me hizo caer en la cuenta de que ya a mi edad ignoraba aún muchas cosas de aquel pasado familiar. ¿Qué había provocado realmente su huida de España o cuál era el origen de ese dinero del Reino Unido? Esos desconocidos contactos con altos cargos del Gobierno británico en una época tan intensa y conflictiva, ¿cómo podían relacionarse con un médico establecido tranquilamente en Madrid, antes de su marcha y en plena guerra mundial?
Asombrada por mi descubrimiento, quise aclarar estas dudas con mi madre, pero ella, inexplicablemente, no mostró ningún interés por el tema. Eludía darme explicaciones con unas evasivas sospechosas, negándose a ampliarme unas noticias que consideré importantes, sin que pudiera terminar de entender por qué. Al reconsiderar la situación en conjunto, deduje que quizá no fuera tanta casualidad que aún estuvieran rodando por casa unas importantes condecoraciones de guerra, excesivas (siempre pensé yo) para un médico pacifista y apolítico como había sido mi padre, pero que confirmaban su destacado pasado bélico internacional. Por otro lado, se trataba de una cuestión irrelevante en familia y normalmente esquivada en mi presencia, como todo lo que tuviera relación con la guerra. Igual que ocurría con las medallas de la Guerra Civil española, que nunca supe bien a qué se debían. Pero en el mismo cajón de objetos inservibles (que apenas abríamos), tenía su estuche propio el King George Medal for Courage, una de las máximas condecoraciones británicas y raramente concedida a un extranjero, junto a la Gran Cruz de Oro de Polonia (otorgada en el exilio en Londres, según señala el certificado de 1959). De todo ello asumí que estas condecoraciones debían de estar ligadas a unas hazañas de guerra desconocidas para mí; pero sobre todo, a las notas escritas en su diario, pero, me preguntaba… ¿de qué forma? y ¿a qué tanto misterio?
Era inconcebible que a mi edad y, lógicamente interesada en conocer ese pasado, se me negara una información tan obvia. Si sus méritos de guerra justificaban unas medallas tan relevantes, algo incluso de lo que enorgullecerse la familia, no entendía el soslayo intencionado de mi madre a revelarme los motivos al cabo de tantos años transcurridos. Quizá quería ocultarme unos incidentes vergonzosos e inconfesables. Tal vez me habían adoptado en Londres y no sabían cómo decírmelo. Tampoco tenía hermanos con quien contrastar estos hechos. Francamente, no encontraba una razón lógica para tanta evasiva. Aunque moderado de ideas, mi padre vivió impasible los asuntos políticos, al menos durante los veinticinco años que compartimos. Ignoraba con orgullo displicente el franquismo de mi juventud y era indiferente a otras tendencias largamente reprimidas, por lo que no podía relacionar la fuga de los recién casados a Londres con una ideología equivocada posterior. Estaba segura de que él, por su manera de pensar, no había sido republicano ni de izquierdas de joven. Como mucho, seguía siendo un monárquico inofensivo enganchado a los flecos románticos de Alfonso XIII y a una exagerada admiración por la bellísima reina Victoria Eugenia (Queen Ena, la llamaba), de curioso parecido físico a su primera mujer, también inglesa. Por tanto, aquella misteriosa escapatoria a Inglaterra, en pleno conflicto internacional, no podía asociarse con unos problemas políticos locales, ni entonces y muchos menos a su regreso en 1946.Tenía que haber algo de mayor trascendencia detrás y, repentinamente, sentí un escalofrío.
Aún con la carne de gallina, me pregunté si serían tan espantosos e inconfesables los motivos que rodearon la precipitada marcha de mis padres que ni su hija no se debía enterar ni años después de muerto él. Algo así debía ser cuando ni mi padre en vida, ni mi madre, años después, se preocuparon por aclararme algo primordial.
Incapaz de indagar nada más sustancioso acerca del contenido del sencillo diario y, sobre todo, confusa por la ambigua reacción de mi madre cuando quise indagar más, decidí centrarme en la mudanza y dejar apartadas las incógnitas para mejor ocasión. Ya tendría tiempo de profundizar después.
Sin embargo, una curiosidad recelosa, envuelta en un perpetuo halo de misterio, me estimulaba a no ceder en mi empeño.
Necesitaba saber más sobre este inocente descubrimiento paterno que derivó en una interrogante crónica; hasta que, haciendo averiguaciones sueltas a ráfagas inconstantes, conseguí enlazar unas noticias con otras y componer la trama completa, e inverosímil, de lo que estaba buscando sobre su sorprendente pasado. Ahondando en las más increíbles fuentes de información y siguiendo vericuetos inimaginables, comencé a devanar la madeja que me trazó el hilo conductor de las insólitas experiencias de mis padres, Moncha y Lalo, durante la Segunda Guerra Mundial entre España y el Reino Unido. Tardé cerca de veinte años en encajar todas las piezas del rompecabezas familiar, pero lo logré.
Un médico vigués dirigió la red más solidaria de la II Guerra Mundial
El Correo Gallego
La antropóloga Patricia Martínez de Vicente exhuma 70 años después el heroísmo de su padre, Eduardo Martínez Alonso, cirujano de la Embajada británica en España y espía del MI6 que prestó su piso de soltero y su finca de Redondela para facilitar la evasión de miles de judíos
Churchill marcará a Franco muy de cerca para evitar que España entre en guerra con las potencias del Eje. Para ello nombra embajador en Madrid, mayo de 1940, a Samuel Hoare, un peso pesado que luce un espléndido CV: Primer Lord del Almirantazgo, secretario de Estado para la India, y ministro de Exteriores.
Hoare se dedicará a marcar de cerca al Caudillo en una "Misión" de enorme calado geoestratégico: los Pirineos, la frontera portuguesa y con ésta la fachada atlántica, desde donde es factible embarcar con destino a América en momentos que Franco ambiciona ocupar la Lusitania de su amigo Salazar; Madrid, refugio de espías y patente de corso para la Gestapo; el control sobre Gibraltar, el Estrecho, el Mediterráneo, el septentrión magrebí, las Canarias y, por último, el barrido sobre las rutas del wolframio, arrancado de las entrañas de Galicia entre 1940 y 1944.
Morir en Cedeira
Lo que el viento se llevó se estrena en el Madrid de 1940. Hoare conspira para restaurar la Monarquía con Don Juan, no es, por tanto, el mejor interlocutor para pedir al Caudillo garantías de neutralidad, de modo que Churchill se las ingenia para que Leslie Howard, actor, espía y amante de Escarlata O´Hara, haga ver al general ferrolano las desventajas de entrar en la IIGM. El 1 de junio de 1943, de regreso a Londres, el avión del actor, es abatido por la Luftwaffe al norte del cabo Ortegal, muy cerca de Cedeira.
Mientras tanto las legaciones diplomáticas de los países aliados se refunden en una sola, en la Embajada de Gran Bretaña en Madrid, que es justo donde empieza nuestra historia: Eduardo Martínez Alonso, oriundo de Vigo (1903) y cirujano torácico, es el médico titular de la Embajada y el ángel protector de miles de refugiados europeos –en su mayoría judíos polacos y checos– que cruzan los Pirineos, encuentran cobijo en conventos de capuchinos, salones de te, pisos francos y fincas de verano. La ruta que le toca en suerte al doctor Martínez Alonso empieza en los Pirineos, sigue por Jaca, Miranda de Ebro, Madrid, Vigo, Redondela, Guillarei y Tui y termina en Portugal.
Es el lado gallego de una crónica apasionante que acaba de reescribir la hija del "doctor Lalo", Patricia Martínez de Vicente con la publicación de La clave Embassy (La Esfera de los libros) .
"Estoy abrumada, Roberto. Desde la rueda de prensa del miércoles, me llaman de todos los medios de comunicación, y muy especialmente del mundo anglosajón. El libro lo presentaré el 15 de marzo en la Casa de Galicia, en Madrid", señala la antropóloga nacida en Londres y licenciada en Estudios Latinoamericanos por la Universidad de Portsmouth.
Eduardo Martínez Alonso reside desde los ocho años en Glasgow y Liverpool, donde su padre ejerce como cónsul de Uruguay y él arranca con los estudios de Medicina; se casa con Ramona de Vicente Núñez, también de Vigo e hija de médico. Pueden pasar por una pareja prudente y reservada. Jamás dirán "esta boca es mía".
Se casan y, en plena luna de miel, huyen a Lisboa. La Gestapo fuerza la puerta del piso de soltero del doctor. El tomate se descubre muchos años después en el piso de la calle Guturbay de Madrid, donde se especializa en cirugía torácica y opera el primer cáncer de pulmón de los 40. Será en el Hospital Carlos III.
En el curso de la mudanza de 1984, Patricia encuentra una agenda de su padre escrita íntegramente en inglés. Su traducción, investigación de años y la desclasificación(2005) de documentos oficiales británicos confirmará las sospechas de la escritora anglo-gallega. "Mi padre fue un héroe. Se educó para salvar vidas y se comprometió con una causa humanitaria no ideológica, no religiosa, no política".
"Mi padre fue un héroe"
Lalo es probritánico por razones afectivas y culturales, de modo que no es insólito que el MI6 (servicio secreto británico) lo reclute, no exactamente para labores de espionaje, pero sí para labores humanitarias con los indocumentados de campo a través que podrán acogerse, al menos teóricamente, al Convenio de La Haya.
La Resistencia francesa facilita el paso entre montañas y fronteras. El capuchino Francisco Lazcano, capellán de la Cruz Roja en la que sirve Lalo durante la Guerra Civil, da cobijo a los necesitados en el convento de Jaca. Miles de europeos (judíos, refugiados, exiliados, purgados, perseguidos, ilegales y, sobre todo, aviadores y paracaidistas aliados) cruzan los Pirineos con los ojos enrojecidos por la gangrena del espanto cuando el III Reich se solaza en orgías de amputaciones territoriales.
En plena postguerra, España es un país miserable. El propio doctor Martínez Alonso recomienda pasar la plancha hirviendo a las costuras de la ropa para abrasar los piojos. Sucede en el campo de prisioneros de Miranda de Ebro que se distingue por acoger en sus barracones a soldados republicanos, primero; presos políticos, después; y al final, refugiados europeos cuya suerte mejora tras los fiascos germanos de Stalingrado y Normandía.
La red de salvamento, conformada por resistentes, antifascistas, aliadófilos y gente de buena voluntad, funciona a lo largo de 16 rutas de escape, que comienzan en los Pirineos. En Miranda de Ebro, los refugiados cicatrizan sus heridas, descansan y acumulan reservas. Una buena parte son desviados a Gibraltar y otra enfila el Noroeste.
Pero antes, en Madrid, en el Paseo de la Castellana, el salón de te Embassy recibe a aristócratas y gentes de derechas, con lo cual, aparentemente, no infunde sospechas. Sin embargo, es el centro neurálgico de la aventura humanitaria más hermosa que se da en la España oficialmente neutral. El Embassy es trastienda, tapadera y útero de espías. Falangistas, estraperlistas, agentes del MI6 y la Gestapo actúan en el mismo perímetro. Los alemanes, desde el Ritz.
Gracias al negocio de Margarita Taylor, al piso del doctor Eduardo Martínez Alonso, al dinero del jefe del espionaje británico, Alan Hillgarth, y a la red de salvamento, unas 300.000 personas burlan el cerco nazi. Las curan, alimentan, documentan y embarcan en taxis, ambulancias de la Cruz Roja, y coches de matrícula diplomática. Margarita despide a los judíos del sótano: "Good bless you".
Red humanitaria de marineros y estraperlistas
Treinta mil huidos por Galicia
Desde la finca de A Portela, en Redondela, se puede apreciar la grandiosidad de la ría de Vigo. Entre la isla de san Simón y el paso de Rande, por la parte trasera tiene acceso directo a un pequeño embarcadero. La finca está cuidada por una guardesa que cocina, hace las camas y ve muchas cosas (los judíos polacos exhaustos), pero no escucha ninguna. Sabe que son perseguidos. Es el punto clave de la ruta del Noroeste para los planes del M16. La casa, propiedad del doctor Lalo, tiene diez habitaciones, suficientes para dar cobijo y descanso a los refugiados que, cada noche, llegan en grupos más o menos grandes dependiendo de que el taxista permita la utilización del maletero.
El medio más directo es la dorna de los hermanos Moncho y Faustino Otero que, en noches nubladas o de luna menguante, se juegan el tipo para llegar hasta donde fondean barcos de la Royal Navy.
Otras rutas de escape, diseñada por el doctor, pasan por la comarca del Baixo Miño: por Tui y por Guillarei. “Allí, los hermanos Alén poseen una casa, una tienda y una pequeña granja, tienen un negocio de contrabando y son bien conocidos de los carabineros, con quienes se llevan de maravilla”, informa el doctor en uno de los documentos desclasificados en 2005.
La red humanitaria compuesta por mariñeiros de Redondela, contrabandistas, estraperlistas y gardinhas da alfandega , funciona con gran precisión. Los cálculos respecto a la evasión por Galicia de 30.000 personas no parecen exagerados. Ni tampoco los certificados de defunción falsificados por el médico.
P.V.P. 24 €
Catálogo general de La Librería de Cazarabet :
www.cazarabet.com/lalibreria/catalogo/index.htm
c/ Plana Sancho, 17
44564 - Mas de las Matas (Teruel)
Tlfs. 978 849970 - 686 110069
Entre ellos, uno de los más destacados fue el doctor Eduardo Martínez Alonso, el padre de la autora. En esta fascinante novela histórica, su hija saca a la luz los documentos inéditos que demuestran cómo este médico ayudó directamente en la red humanitaria organizada por el Servicio Secreto británico, que, a través de España, evacuaba a refugiados europeos hacia Portugal y Gibraltar. Miles de perseguidos por el nazismo, indocumentados, apátridas y judíos (polacos y checos en su mayoría) fueron rescatados por el doctor Martínez Alonso, quien expidió certificados médicos falsos, creó la ruta de evacuación desde el campo de concentración de Miranda de Ebro a Vigo e, incluso, cedió su casa en Galicia para acoger a los fugitivos en su huida hacia Portugal.
Con un importante respaldo testimonial y tras una profunda investigación en archivos españoles e ingleses para contrastar los testimonios familiares, la autora presenta en La clave Embassy un capítulo inédito de la historia española, novelesco pero real, con un final auténtico y feliz.
Patricia Martínez de Vicente nació en Londres en 1946. Es licenciada en Estudios Latinoamericanos por la Universidad de Portsmouh (Reino Unido), especializada en Antropología Social. Durante años ha alternado su vida universitaria y laboral entre España, Reino Unido y México. Investigadora del Colegio de México entre 1997 y 2000, durante quince años fue ayudante de investigación en fiestas populares y tauromaquia del antropólogo e hispanista británico Julian Pitt-Rivers.
Ha escrito varios artículos, impartido conferencias en varios países y publicado el libro Embassy y la Inteligencia de Mambrú. En la actualidad reside entre Madrid y Barcelona.
INTRODUCCIÓN
Preparando la mudanza del piso familiar del barrio Chamberí, donde habíamos vivido durante cuarenta años, entre los libros que recogimos de las estanterías medio abandonadas del pasillo encontré por casualidad un cuaderno de apariencia insignificante que estaba oculto entre revistas médicas y antiguos libros de mi padre. En la tapa aparecía un austero «1942» en relieve y en su interior había múltiples notas escritas a mano.
Era el mismo año en que se habían casado mis padres y se fugaban de España semanas después. Es muy posible que el cuaderno permaneciera en el mismo lugar sin que nadie lo cambiara de sitio desde que llegamos a vivir en esa casa en 1946, pero al abrirlo me di cuenta de que realmente era un cuidadoso diario escrito en inglés por mi padre durante la guerra en Londres. Parecía asombroso que aún estuviera plácidamente colocado en el mismo lugar en el año 1986. El librito en cuestión había superado innumerables bombardeos londinenses y varias mudanzas posteriores —no sé a cuál más devastador—, y continuaba acurrucado e impasible en el mismo hueco, sin que nadie se hubiera ocupado de airearlo o destruirlo en tanto tiempo.
Hacía años que mi padre había fallecido, así que no podía hacerle ninguna pregunta directa sobre su contenido. Temerosa, no me atrevía a leerlo, dudaba por si quizá descubría algún secreto inconfesado en vida y por respeto a una intimidad que mi padre era incapaz de defender a su muerte. Pero rápidamente recapacité.
Si algo tan íntimo como un diario aún estaba en el mismo lugar quince años después de muerto su autor, por algo sería. Y me atreví a repasarlo con más detenimiento. Escrito con mano firme y con una letra con la que yo estaba muy familiarizada, aparecían trazos de sus vivencias, nombres y situaciones, no del todo reconocibles a primera vista, que iban deshojándose con asombro entre mis dedos.
Se repetían en distintas fechas nombres conocidos, como el de Alan Hillgarth, entonces agregado naval de la Embajada británica; su compañero de facultad, Alfonso Peña, o el doctor Francisco Luque, director de la Cruz Roja en Madrid y famoso ginecólogo por haberlo sido de la reina Victoria Eugenia, esposa de Alfonso XIII. En fin, situaciones y nombres de sus compañeros y amigos en España que no me encajaban con el Londres de 1942 en el que vivían mis padres en ese momento.
Entre las notas finales de sus honorarios médicos, costumbre que conservó siempre como una pequeña contabilidad personal, mi padre había anotado unos ingresos inexplicables a primera vista. Eran pagos procedentes del War Office, abonados por destacados militares británicos cuyos nombres nunca había oído mencionar. Este detalle tan bobo me hizo caer en la cuenta de que ya a mi edad ignoraba aún muchas cosas de aquel pasado familiar. ¿Qué había provocado realmente su huida de España o cuál era el origen de ese dinero del Reino Unido? Esos desconocidos contactos con altos cargos del Gobierno británico en una época tan intensa y conflictiva, ¿cómo podían relacionarse con un médico establecido tranquilamente en Madrid, antes de su marcha y en plena guerra mundial?
Asombrada por mi descubrimiento, quise aclarar estas dudas con mi madre, pero ella, inexplicablemente, no mostró ningún interés por el tema. Eludía darme explicaciones con unas evasivas sospechosas, negándose a ampliarme unas noticias que consideré importantes, sin que pudiera terminar de entender por qué. Al reconsiderar la situación en conjunto, deduje que quizá no fuera tanta casualidad que aún estuvieran rodando por casa unas importantes condecoraciones de guerra, excesivas (siempre pensé yo) para un médico pacifista y apolítico como había sido mi padre, pero que confirmaban su destacado pasado bélico internacional. Por otro lado, se trataba de una cuestión irrelevante en familia y normalmente esquivada en mi presencia, como todo lo que tuviera relación con la guerra. Igual que ocurría con las medallas de la Guerra Civil española, que nunca supe bien a qué se debían. Pero en el mismo cajón de objetos inservibles (que apenas abríamos), tenía su estuche propio el King George Medal for Courage, una de las máximas condecoraciones británicas y raramente concedida a un extranjero, junto a la Gran Cruz de Oro de Polonia (otorgada en el exilio en Londres, según señala el certificado de 1959). De todo ello asumí que estas condecoraciones debían de estar ligadas a unas hazañas de guerra desconocidas para mí; pero sobre todo, a las notas escritas en su diario, pero, me preguntaba… ¿de qué forma? y ¿a qué tanto misterio?
Era inconcebible que a mi edad y, lógicamente interesada en conocer ese pasado, se me negara una información tan obvia. Si sus méritos de guerra justificaban unas medallas tan relevantes, algo incluso de lo que enorgullecerse la familia, no entendía el soslayo intencionado de mi madre a revelarme los motivos al cabo de tantos años transcurridos. Quizá quería ocultarme unos incidentes vergonzosos e inconfesables. Tal vez me habían adoptado en Londres y no sabían cómo decírmelo. Tampoco tenía hermanos con quien contrastar estos hechos. Francamente, no encontraba una razón lógica para tanta evasiva. Aunque moderado de ideas, mi padre vivió impasible los asuntos políticos, al menos durante los veinticinco años que compartimos. Ignoraba con orgullo displicente el franquismo de mi juventud y era indiferente a otras tendencias largamente reprimidas, por lo que no podía relacionar la fuga de los recién casados a Londres con una ideología equivocada posterior. Estaba segura de que él, por su manera de pensar, no había sido republicano ni de izquierdas de joven. Como mucho, seguía siendo un monárquico inofensivo enganchado a los flecos románticos de Alfonso XIII y a una exagerada admiración por la bellísima reina Victoria Eugenia (Queen Ena, la llamaba), de curioso parecido físico a su primera mujer, también inglesa. Por tanto, aquella misteriosa escapatoria a Inglaterra, en pleno conflicto internacional, no podía asociarse con unos problemas políticos locales, ni entonces y muchos menos a su regreso en 1946.Tenía que haber algo de mayor trascendencia detrás y, repentinamente, sentí un escalofrío.
Aún con la carne de gallina, me pregunté si serían tan espantosos e inconfesables los motivos que rodearon la precipitada marcha de mis padres que ni su hija no se debía enterar ni años después de muerto él. Algo así debía ser cuando ni mi padre en vida, ni mi madre, años después, se preocuparon por aclararme algo primordial.
Incapaz de indagar nada más sustancioso acerca del contenido del sencillo diario y, sobre todo, confusa por la ambigua reacción de mi madre cuando quise indagar más, decidí centrarme en la mudanza y dejar apartadas las incógnitas para mejor ocasión. Ya tendría tiempo de profundizar después.
Sin embargo, una curiosidad recelosa, envuelta en un perpetuo halo de misterio, me estimulaba a no ceder en mi empeño.
Necesitaba saber más sobre este inocente descubrimiento paterno que derivó en una interrogante crónica; hasta que, haciendo averiguaciones sueltas a ráfagas inconstantes, conseguí enlazar unas noticias con otras y componer la trama completa, e inverosímil, de lo que estaba buscando sobre su sorprendente pasado. Ahondando en las más increíbles fuentes de información y siguiendo vericuetos inimaginables, comencé a devanar la madeja que me trazó el hilo conductor de las insólitas experiencias de mis padres, Moncha y Lalo, durante la Segunda Guerra Mundial entre España y el Reino Unido. Tardé cerca de veinte años en encajar todas las piezas del rompecabezas familiar, pero lo logré.
Un médico vigués dirigió la red más solidaria de la II Guerra Mundial
El Correo Gallego
La antropóloga Patricia Martínez de Vicente exhuma 70 años después el heroísmo de su padre, Eduardo Martínez Alonso, cirujano de la Embajada británica en España y espía del MI6 que prestó su piso de soltero y su finca de Redondela para facilitar la evasión de miles de judíos
Churchill marcará a Franco muy de cerca para evitar que España entre en guerra con las potencias del Eje. Para ello nombra embajador en Madrid, mayo de 1940, a Samuel Hoare, un peso pesado que luce un espléndido CV: Primer Lord del Almirantazgo, secretario de Estado para la India, y ministro de Exteriores.
Hoare se dedicará a marcar de cerca al Caudillo en una "Misión" de enorme calado geoestratégico: los Pirineos, la frontera portuguesa y con ésta la fachada atlántica, desde donde es factible embarcar con destino a América en momentos que Franco ambiciona ocupar la Lusitania de su amigo Salazar; Madrid, refugio de espías y patente de corso para la Gestapo; el control sobre Gibraltar, el Estrecho, el Mediterráneo, el septentrión magrebí, las Canarias y, por último, el barrido sobre las rutas del wolframio, arrancado de las entrañas de Galicia entre 1940 y 1944.
Morir en Cedeira
Lo que el viento se llevó se estrena en el Madrid de 1940. Hoare conspira para restaurar la Monarquía con Don Juan, no es, por tanto, el mejor interlocutor para pedir al Caudillo garantías de neutralidad, de modo que Churchill se las ingenia para que Leslie Howard, actor, espía y amante de Escarlata O´Hara, haga ver al general ferrolano las desventajas de entrar en la IIGM. El 1 de junio de 1943, de regreso a Londres, el avión del actor, es abatido por la Luftwaffe al norte del cabo Ortegal, muy cerca de Cedeira.
Mientras tanto las legaciones diplomáticas de los países aliados se refunden en una sola, en la Embajada de Gran Bretaña en Madrid, que es justo donde empieza nuestra historia: Eduardo Martínez Alonso, oriundo de Vigo (1903) y cirujano torácico, es el médico titular de la Embajada y el ángel protector de miles de refugiados europeos –en su mayoría judíos polacos y checos– que cruzan los Pirineos, encuentran cobijo en conventos de capuchinos, salones de te, pisos francos y fincas de verano. La ruta que le toca en suerte al doctor Martínez Alonso empieza en los Pirineos, sigue por Jaca, Miranda de Ebro, Madrid, Vigo, Redondela, Guillarei y Tui y termina en Portugal.
Es el lado gallego de una crónica apasionante que acaba de reescribir la hija del "doctor Lalo", Patricia Martínez de Vicente con la publicación de La clave Embassy (La Esfera de los libros) .
"Estoy abrumada, Roberto. Desde la rueda de prensa del miércoles, me llaman de todos los medios de comunicación, y muy especialmente del mundo anglosajón. El libro lo presentaré el 15 de marzo en la Casa de Galicia, en Madrid", señala la antropóloga nacida en Londres y licenciada en Estudios Latinoamericanos por la Universidad de Portsmouth.
Eduardo Martínez Alonso reside desde los ocho años en Glasgow y Liverpool, donde su padre ejerce como cónsul de Uruguay y él arranca con los estudios de Medicina; se casa con Ramona de Vicente Núñez, también de Vigo e hija de médico. Pueden pasar por una pareja prudente y reservada. Jamás dirán "esta boca es mía".
Se casan y, en plena luna de miel, huyen a Lisboa. La Gestapo fuerza la puerta del piso de soltero del doctor. El tomate se descubre muchos años después en el piso de la calle Guturbay de Madrid, donde se especializa en cirugía torácica y opera el primer cáncer de pulmón de los 40. Será en el Hospital Carlos III.
En el curso de la mudanza de 1984, Patricia encuentra una agenda de su padre escrita íntegramente en inglés. Su traducción, investigación de años y la desclasificación(2005) de documentos oficiales británicos confirmará las sospechas de la escritora anglo-gallega. "Mi padre fue un héroe. Se educó para salvar vidas y se comprometió con una causa humanitaria no ideológica, no religiosa, no política".
"Mi padre fue un héroe"
Lalo es probritánico por razones afectivas y culturales, de modo que no es insólito que el MI6 (servicio secreto británico) lo reclute, no exactamente para labores de espionaje, pero sí para labores humanitarias con los indocumentados de campo a través que podrán acogerse, al menos teóricamente, al Convenio de La Haya.
La Resistencia francesa facilita el paso entre montañas y fronteras. El capuchino Francisco Lazcano, capellán de la Cruz Roja en la que sirve Lalo durante la Guerra Civil, da cobijo a los necesitados en el convento de Jaca. Miles de europeos (judíos, refugiados, exiliados, purgados, perseguidos, ilegales y, sobre todo, aviadores y paracaidistas aliados) cruzan los Pirineos con los ojos enrojecidos por la gangrena del espanto cuando el III Reich se solaza en orgías de amputaciones territoriales.
En plena postguerra, España es un país miserable. El propio doctor Martínez Alonso recomienda pasar la plancha hirviendo a las costuras de la ropa para abrasar los piojos. Sucede en el campo de prisioneros de Miranda de Ebro que se distingue por acoger en sus barracones a soldados republicanos, primero; presos políticos, después; y al final, refugiados europeos cuya suerte mejora tras los fiascos germanos de Stalingrado y Normandía.
La red de salvamento, conformada por resistentes, antifascistas, aliadófilos y gente de buena voluntad, funciona a lo largo de 16 rutas de escape, que comienzan en los Pirineos. En Miranda de Ebro, los refugiados cicatrizan sus heridas, descansan y acumulan reservas. Una buena parte son desviados a Gibraltar y otra enfila el Noroeste.
Pero antes, en Madrid, en el Paseo de la Castellana, el salón de te Embassy recibe a aristócratas y gentes de derechas, con lo cual, aparentemente, no infunde sospechas. Sin embargo, es el centro neurálgico de la aventura humanitaria más hermosa que se da en la España oficialmente neutral. El Embassy es trastienda, tapadera y útero de espías. Falangistas, estraperlistas, agentes del MI6 y la Gestapo actúan en el mismo perímetro. Los alemanes, desde el Ritz.
Gracias al negocio de Margarita Taylor, al piso del doctor Eduardo Martínez Alonso, al dinero del jefe del espionaje británico, Alan Hillgarth, y a la red de salvamento, unas 300.000 personas burlan el cerco nazi. Las curan, alimentan, documentan y embarcan en taxis, ambulancias de la Cruz Roja, y coches de matrícula diplomática. Margarita despide a los judíos del sótano: "Good bless you".
Red humanitaria de marineros y estraperlistas
Treinta mil huidos por Galicia
Desde la finca de A Portela, en Redondela, se puede apreciar la grandiosidad de la ría de Vigo. Entre la isla de san Simón y el paso de Rande, por la parte trasera tiene acceso directo a un pequeño embarcadero. La finca está cuidada por una guardesa que cocina, hace las camas y ve muchas cosas (los judíos polacos exhaustos), pero no escucha ninguna. Sabe que son perseguidos. Es el punto clave de la ruta del Noroeste para los planes del M16. La casa, propiedad del doctor Lalo, tiene diez habitaciones, suficientes para dar cobijo y descanso a los refugiados que, cada noche, llegan en grupos más o menos grandes dependiendo de que el taxista permita la utilización del maletero.
El medio más directo es la dorna de los hermanos Moncho y Faustino Otero que, en noches nubladas o de luna menguante, se juegan el tipo para llegar hasta donde fondean barcos de la Royal Navy.
Otras rutas de escape, diseñada por el doctor, pasan por la comarca del Baixo Miño: por Tui y por Guillarei. “Allí, los hermanos Alén poseen una casa, una tienda y una pequeña granja, tienen un negocio de contrabando y son bien conocidos de los carabineros, con quienes se llevan de maravilla”, informa el doctor en uno de los documentos desclasificados en 2005.
La red humanitaria compuesta por mariñeiros de Redondela, contrabandistas, estraperlistas y gardinhas da alfandega , funciona con gran precisión. Los cálculos respecto a la evasión por Galicia de 30.000 personas no parecen exagerados. Ni tampoco los certificados de defunción falsificados por el médico.
P.V.P. 24 €
Catálogo general de La Librería de Cazarabet :
www.cazarabet.com/lalibreria/catalogo/index.htm
c/ Plana Sancho, 17
44564 - Mas de las Matas (Teruel)
Tlfs. 978 849970 - 686 110069
luns, 6 de xuño de 2011
Para cando o referendo sobre a República
Unha cidadá pregunta directamente ao príncipe Felipe para cando o referendo sobre a República
xoves, 2 de xuño de 2011
Negrín foi un dictador según a Real Academia da Historia
6,4 millons de euros, cartos públicos, dedicados a un panfleto FAES de 50 tomos!!!
Revisionismo histórico reaccionario en la Academia de la Historia con fondos públicos
"Negrín fue un dictador"
| La obra de la Real Academia de la Historia, que ha costado 6,4 millones de euros de fondos públicos, difunde que Franco montó "un régimen autoritario, pero no totalitario" |
Que Juan Negrín fue un personaje difícil de encasillar no lo duda nadie. Odiado por los franquistas y vilipendiado por sus propios compañeros de partido, el político que asumió la presidencia del Gobierno en 1937, en plena Guerra Civil, ha vivido en la sombra de la Historia hasta hace muy poco, cuando la importancia de su figura ha vuelto a ser reivindicada. En cualquier caso, ni los propios franquistas, que lo consideraban un “rojo traidor”, llegaron tan lejos como el nuevo Diccionario Biográfico Español , que directamente lo llama dictador, un término que, como adelantó ayer Público , no emplea en ningún momento para el caudillo Franco .
Refiriéndose a Manuel Azaña, el diccionario dice lo siguiente: “Su situación se agravó durante el Gobierno, prácticamente dictatorial, del socialista Negrín , en coalición con los comunistas, en la última fase de la guerra”. Asimismo, el autor de la entrada, Carlos Seco Serrano (un historiador que ha alabado el trabajo del franquista Pío Moa), añade que Azaña “se vio anulado por la iniciativa revolucionaria de las sindicales obreras armadas; pero se le mantuvo en el poder para que llenase, de cara a Europa, la imagen de un republicanismo democrático que estaba muy lejos de reflejar la auténtica realidad de España en aquellos momentos”. Sin embargo, cuando toca hablar de Franco, se destaca que “ montó un régimen autoritario, no totalitario ”.
Esta relectura franquista de la Historia reciente de España la ha llevado a cabo la Real Academia de la Historia, institución dirigida por el historiador y economista Gonzalo Anes , Marqués de Castrillón, que ha contado con una financiación de 6,4 millones de euros de las arcas públicas .
El legado de Aznar Fue José María Aznar , en 1998, quién aprobó esta subvención , gestionada por el Ministerio de Educación y Cultura que encabezaba Esperanza Aguirre . El tratamiento que se concede a Aznar en la obra también presenta importantes deformaciones, ocultando su política de acercamiento de presos etarras durante la tregua de 1998, ignorando su intento de manipulación informativa tras los atentados del 11-M y relacionando la caída de su Gobierno con “el aprovechamiento, desde la oposición socialista, del hundimiento del petrolero Prestige”.
Con la llegada del PSOE al Ejecutivo en 2004, el proyecto no sufrió ninguna modificación. El pasado jueves, la obra se presentó en un acto solemne con la presencia de los reyes y la ministra Ángeles González-Sinde . Gonzalo Anes expresó su agradecimiento a Aznar por financiar el proyecto, llegando a decir que en la Academia “ nos sentimos deudores ” del expresidente.
Este periódico contactó con el Ministerio de Educación, responsable de la subvención, para preguntarle por un diccionario que, pagado con dinero público, ensalza a Franco, oculta su política de represión y dulcifica su régimen calificándolo de “autoritario, pero no totalitario”. Fuentes de Educación se limitaron a confirmar que su relación con las academias es únicamente administrativa y que estas “son instituciones independientes”, por lo que el Ministerio no debe conocer lo que se hace con la inversión .
El diccionario, una monumental colección de 50 tomos de la que se han presentado 25, también hace una desconcertante revisión de los acontecimientos que desembocaron en la Guerra Civil española, igualando a Largo Caballero, Santiago Carrillo, el PSOE y el PCE a los golpistas que querían dinamitar la II República.
Así, en la entrada dedicada a Carrillo, el texto, escrito por Luis Arranz Notario, dice lo siguiente: “El levantamiento militar del 18 de julio de 1936 proporcionó al largocaballerismo la ocasión de llevar a cabo la prometida liquidación, por vía revolucionaria, de la República del 14 de abril . España conoció durante la segunda mitad de 1936 una revolución de envergadura, sólo comparable a la soviética de 1917. Pero ese proceso no impidió el avance de los militares”.
El Diccionario Biográfico Español entiende que Carrillo “ aplicó una política de terror revolucionario que compartieron todas las organizaciones del Frente Popular. […] Coincidió así con los asesinatos de Paracuellos y Torrejón de Ardoz, donde varios miles de personas de toda edad y condición, en gran parte sacadas ilegalmente de las cárceles madrileñas, fueron fusiladas sin más. Carrillo nunca ha asumido su responsabilidad en estas matanzas”.
El otro origen de la guerra Si usted es de los que piensa que la Guerra Civil española fue provocada por un golpe de estado de unos militares cuyas ínfulas de grandeza les llevaron a destruir España de sur a norte, tendrá que agarrarse a la silla cuando lea lo que dice el diccionario en la entrada del político socialista Julián Besteiro, escrita por Manuel Álvarez Tardío: “Al poco tiempo, en julio, un pronunciamiento militar fallido y el desmoronamiento de la legalidad republicana desembocaron en una guerra civil ”. Como quien no quiere la cosa, un golpe de estado se transforma en un pronunciamiento militar y la Guerra Civil ya no la provoca solamente la sublevación militar, sino la endeblez del sistema republicano.
Camino del presente, el diccionario ensalza sin reparos las políticas neoliberales de José María Aznar, a nivel nacional, y Esperanza Aguirre, en el ámbito de la Comunidad de Madrid. Ambas entradas las escribe Manuel Jesús González González, secretario de Universidades en la época en que Aznar era presidente del Gobierno y Aguirre ministra de Educación. Sobre el primero, dice lo siguiente: “Aznar emprendió, además, un vigoroso proceso de privatización de importantes empresas públicas (Telefónica, Repsol, Enagas, Endesa, Corporación Siderúrgica Integral, Santa Bárbara, Argentaria e Iberia). Mediante tan ambicioso programa de privatizaciones , consiguió [...] que el Gobierno redujera la participación del Estado en Bolsa desde un 10,87 por ciento en 1996 a tan sólo un 0,52 por ciento en el año 2004”.
El panegírico de Aguirre Manuel Jesús González también califica de vigorosos los “procesos de privatización en materias de recogida de basuras” de Esperanza Aguirre cuando encabezaba la Concejalía de Medio Ambiente del Ayuntamiento de Madrid. El texto sobre Aguirre es un panegírico en toda regla que alcanza su momento cumbre al mencionar el incidente del helicóptero en Móstoles y el atentado de Bombay que coincidió con su estancia en la ciudad india. “En estos episodios, no pocos observadores vieron, al lado del beneficio de la suerte, una capacidad especial para adoptar decisiones rápidas en situaciones críticas o para adaptarse a lo inesperado”, reza el texto del historiador.
Resulta difícil de comprender que, si lo que se buscaba era aportar una “información necesaria, escueta y objetiva”, como Gonzalo Anes afirma en el prólogo del diccionario, se elija a historiadores que tuvieron estrechos vínculos con los biografiados. Basta decir que Luis Suárez , encargado de la reseña de Franco, preside la Hermandad del Valle de los Caídos y la entrada de Letizia Ortiz la escribió la Casa Real .
La Real Academia de la Historia le da la vuelta al siglo XX español Francisco Franco Un gobernante católico autoritario, no un dictador
"Montó un régimen autoritario, pero no totalitario, ya que las fuerzas políticas que le apoyaban, falange, Tradicionalismo y Derecha, quedaron unificadas en un Movimiento y sometidas al Estado". Franco deja de ser dictador para convertirse en un gobernante autoritario.
"En 1911 ingresó en la Adoración Nocturna. Desde entonces su fidelidad al catolicismo se irá acentuando". La obra retrata a Franco como un dirigente católico, moderado e inteligente .
Juan Negrín El amigo de los comunistas que gobernó una dictadura
"[Azaña] se vio anulado por la iniciativa revolucionaria de las sindicales obreras armadas, pero se le mantuvo en el poder para que llenase, de cara a Europa, la imagen de un republicanismo democrático . [...] Su situación se agravó durante el Gobierno, prácticamente dictatorial, del socialista Negrín, en coalición con los comunistas ". El diccionario deslegitima el Gobierno de Azaña y tacha de dictatorial la gestión de Juan Negrín.
Fuente: http://www.publico.es/culturas/378980/negrin-fue-un-dictador
"Garzón probó que la ley de memoria histórica no valía para nada y a De la Vega no le gustó"
Entrevista a José Antonio Martín Pallín - Magistrado emérito del Tribunal Supremo - publicada no Faro de Vigo.
SELINA OTERO - VIGO Magistrado con más de cuarenta años de carrera, Martín Pallín destapó esta semana un capítulo oculto en el proceso abierto contra el juez Baltasar Garzón que no deja de sorprender tres años después de lo que muchos han definido como "una persecución política y judicial" por meter el dedo en la llaga del Franquismo. Según Martín Pallín, a la exvicepresidenta primera del Gobierno, María Teresa Fernández de la Vega (y a su equipo) no le gustó en su momento que Garzón cuestionase una ley, la de la Memoria Histórica, que el Gobierno acababa de aprobar y que se presumía suficiente para honrar el pasado de las víctimas de una dura etapa en la historia de España. "¿Qué se ha creído el juez Garzón?", fueron las palabras de cabreo, con testigos presentes. Lo que desconocían la exvicepresidenta y su círculo más próximo es que la situación llegaría hasta este punto, con Garzón apartado de sus funciones fuera de España y a la espera de juicio. "Nunca fue el propósito, pero la reacción de desagrado inicial por parte del Gobierno sí la hubo", explica Pallín.
–¿Por qué reacciona el Gobierno con frases contra Garzón como "se va a enterar" o "¿quién se cree este juez?"?
–Lo he comentado muchas veces en este tiempo pero quizás esta vez lo dije con más claridad. Cuando Garzón dicta el auto que pone en cuestión la Ley de la Memoria Histórica la entonces vicepresidenta y su círculo muestra su desagrado ante esta situación. Esto puso en marcha una serie de reacciones de desagrado por parte de personas como Margarita Robles, que había sido secretaria de Estado. Y después interviene, por razones del azar, el juez Luciano Varela. Todos ellos fueron cercanos al ministro Belloch, pero también quiero precisar que Belloch no tiene nada que ver en todo esto.
–¿Todo se complica a partir de esa reacción inicial?
–A partir de ahí se pone en marcha el procedimiento. Yo creo que el propio fiscal general del Estado hizo un primer informe que yo he calificado de virulento y lo ratifico. También por parte del fiscal de la Audiencia Nacional, en la misma línea, lo cual no quiere decir que ellos quisieran ver procesado al juez Garzón. Es más, cuando ya el proceso estaba en marcha, coincidí con De la Vega en un acto público y me preguntó qué pasaba en la sala.
–¿Se fue de las manos el tema sin existir mala intención?
–Hay una reacción inmediata de desagrado que desemboca en el dictamen del fiscal pero ello no quiere decir que todo ese grupo quisiera llegar a la situación actual. Es público y notorio que el propio Ministerio Fiscal, a raíz de la imputación, ha estado solicitando continuamente el sobreseimiento de la causa.
–¿Se pisaron los poderes Ejecutivo y Judicial?
–Creo que la Ley de la Memoria Histórica se elabora, participa fundamentalmente la vicepresidenta y los trámites los lleva el actual ministro de Justicia. Incluso yo he intervenido en esas conversaciones. ¿Qué pasó? Las personas de las que hablo pensaron: ya tenemos la ley, ya hemos cumplido con una promesa electoral y por lo tanto lo hemos hecho bien políticamente. El auto del juez Garzón demuestra que esa ley no vale para nada.
–¿La ley no llegaba al fondo de la cuestión?
–El auto de Garzón provoca un desagrado pero el Ejecutivo nunca tuvo la intención de llegar hasta aquí, nunca fue su propósito que la imputación saliese adelante. Simplemente se hubiera conformado con que la Audiencia Nacional dijera que el juez no era competente para ello.
–Asegura que el juez Luciano Varela llegó "por azar"...
–Creo que sí. No tengo datos para pensar que pudo ser de otra manera. En lo que llamamos causas especiales hay un turno marcado y se cumplió.
–¿Hubo una acusación subjetiva?
–En estos momentos la única acusación que hay es la de la Acción Popular, el llamado sindicato cuya procedencia todo el mundo sabe; una rama de Fuerza Nueva, Falange... y a mi juicio eran los únicos legitimados porque ponía en cuestión su gloriosa victoria. El juicio no se ha abierto. Pienso que están esperando a que el Tribunal Constitucional resuelva el recurso sobre si se puede abrir o no el juicio con solo la acusación popular. Es un tema delicado porque este es un instrumento que hay que cuidar; una forma de participación del pueblo en la Administración de Justicia. Es difícil de recortar, es más, creo que hay que mantenerlo pero fijando cautelas.
–¿Volverá Garzón a España?
–Antes de ocurrir esto había solicitado ser presidente de la Sala de lo Penal. No se le concedió. Quería cambiar de instrucción. Tiene un currículum profesional muy valorado. No solo está en la Corte Penal Internacional sino también en Colombia como asesor y ahora podría ser comisionado de la Comisión contra la Tortura.
–El ciudadano percibe que los casos complicados que no gustan a ciertos sectores pueden paralizarse.
–Esa situación puede tenerla el ciudadano, efectivamente. En este caso, siempre he dicho que el procedimiento me parece anormal en todos los sentidos. Hay anormalidades como ayudar a la acusación popular a redactar la acusación, que era insuficiente. Siendo muy importante lo que está en juego. El caso de los niños desaparecidos es muy grave. Lo vemos en Argentina con Videla que está condenado prácticamente a cadena perpetua por la desaparición de niños en una cantidad infinitamente menor que en España. ¿Que no se investiguen las fosas comunes en un país que acaba de firmar en una convención sobre la desaparición forzada de personas? Cualquier extranjero puede pensar que algo raro está pasando aquí. Este es un país al que todavía se le permite considerar a Franco como un héroe e incompatible con la democracia.
–¿Cómo definiría a Garzón?
–Es el clásico juez que no rehúye ni un solo caso por muy complicado o muchas aristas que tenga. En esta zona es muy conocido por sus actuaciones contra el narcotráfico. Algunos dicen que es mal instructor. Pues bueno, es posible que algunas causas como otras muchas de la Audiencia Nacional y otros juzgados fueran anuladas por defectos de forma. No lo sé. Pero el clan de los Charlines o los Oubiña terminaron con penas muy importantes. Quiere decir que no fue tan ineficaz.
–¿Se puede ser juez independiente y justo?
–El juez puede mantener una postura firme y valerosa, pese a los ataques de otros letrados con denuncias ante el Consejo del Poder Judicial. Es curioso que la mayor parte de las denuncias son contra jueces que llevan asuntos muy importantes. No solo contra Garzón. Parece ser que la fórmula para neutralizar un caso de corrupción o narcotráfico es atacar al juez. El juez puede y debe aguantar.
–Asegura que el mundo está "perplejo" con este caso.
–Viajo mucho por España, Europa y Latinoamérica. En todos los sitios la gente me transmite su perplejidad ante la situación de un juez que ha intentado esclarecer todo el tema de la Guerra Civil, porque la democracia lo exige. A los que dieron el golpe, Franco y sus ministros. Por otro lado, tratando de desvelar un tema trágico como el de los niños robados y buscando las fosas de los desaparecidos. Este juez se encuentra ahora ante la posibilidad de una condena penal.
–¿Habrá juicio?
–En este momento tendría que haberlo. Además, si yo fuera el juez Garzón y me hubieran llevado hasta este extremo querría sentarme en el banquillo para defenderme y para que el tribunal dijese ´urbi et orbi´ a la comunidad internacional que está en contra de esto. Soy miembro de la Comisión Internacional de Juristas. Hasta el presidente de Timor Este me ha expresado su estupor por el caso Garzón. Ha tenido repercusión mundial. Si yo fuese Garzón querría que el Supremo de España dijese las razones por las que no aplica el derecho internacional.
–¿Crímenes contra la humanidad?
–Explicar la discrepancia sobre si son crímenes contra la humanidad o no lo son, una cuestión en la que la comunidad jurídica internacional no tiene dudas. El Tribunal Supremo puede decir que no lo son pero, en todo caso, está claro que una actuación como la del juez Garzón no puede ser considerada como una prevaricación.
–¿Y si no hay juicio?
–Desconozco el desenlace. Es posible un archivo por la puerta falsa si el Constitucional dice que no se puede abrir el juicio. O puede que se siente en el banquillo y se celebre el juicio. No lo sé.
"Hubo una reacción inicial de desagrado por parte del Gobierno que desemboca en el dictamen del fiscal, pero nunca fue su propósito que la imputación saliese adelante"
–¿Por qué reacciona el Gobierno con frases contra Garzón como "se va a enterar" o "¿quién se cree este juez?"?
–Lo he comentado muchas veces en este tiempo pero quizás esta vez lo dije con más claridad. Cuando Garzón dicta el auto que pone en cuestión la Ley de la Memoria Histórica la entonces vicepresidenta y su círculo muestra su desagrado ante esta situación. Esto puso en marcha una serie de reacciones de desagrado por parte de personas como Margarita Robles, que había sido secretaria de Estado. Y después interviene, por razones del azar, el juez Luciano Varela. Todos ellos fueron cercanos al ministro Belloch, pero también quiero precisar que Belloch no tiene nada que ver en todo esto.
–¿Todo se complica a partir de esa reacción inicial?
–A partir de ahí se pone en marcha el procedimiento. Yo creo que el propio fiscal general del Estado hizo un primer informe que yo he calificado de virulento y lo ratifico. También por parte del fiscal de la Audiencia Nacional, en la misma línea, lo cual no quiere decir que ellos quisieran ver procesado al juez Garzón. Es más, cuando ya el proceso estaba en marcha, coincidí con De la Vega en un acto público y me preguntó qué pasaba en la sala.
–¿Se fue de las manos el tema sin existir mala intención?
–Hay una reacción inmediata de desagrado que desemboca en el dictamen del fiscal pero ello no quiere decir que todo ese grupo quisiera llegar a la situación actual. Es público y notorio que el propio Ministerio Fiscal, a raíz de la imputación, ha estado solicitando continuamente el sobreseimiento de la causa.
–¿Se pisaron los poderes Ejecutivo y Judicial?
–Creo que la Ley de la Memoria Histórica se elabora, participa fundamentalmente la vicepresidenta y los trámites los lleva el actual ministro de Justicia. Incluso yo he intervenido en esas conversaciones. ¿Qué pasó? Las personas de las que hablo pensaron: ya tenemos la ley, ya hemos cumplido con una promesa electoral y por lo tanto lo hemos hecho bien políticamente. El auto del juez Garzón demuestra que esa ley no vale para nada.
–¿La ley no llegaba al fondo de la cuestión?
–El auto de Garzón provoca un desagrado pero el Ejecutivo nunca tuvo la intención de llegar hasta aquí, nunca fue su propósito que la imputación saliese adelante. Simplemente se hubiera conformado con que la Audiencia Nacional dijera que el juez no era competente para ello.
–Asegura que el juez Luciano Varela llegó "por azar"...
–Creo que sí. No tengo datos para pensar que pudo ser de otra manera. En lo que llamamos causas especiales hay un turno marcado y se cumplió.
–¿Hubo una acusación subjetiva?
–En estos momentos la única acusación que hay es la de la Acción Popular, el llamado sindicato cuya procedencia todo el mundo sabe; una rama de Fuerza Nueva, Falange... y a mi juicio eran los únicos legitimados porque ponía en cuestión su gloriosa victoria. El juicio no se ha abierto. Pienso que están esperando a que el Tribunal Constitucional resuelva el recurso sobre si se puede abrir o no el juicio con solo la acusación popular. Es un tema delicado porque este es un instrumento que hay que cuidar; una forma de participación del pueblo en la Administración de Justicia. Es difícil de recortar, es más, creo que hay que mantenerlo pero fijando cautelas.
–¿Volverá Garzón a España?
–Antes de ocurrir esto había solicitado ser presidente de la Sala de lo Penal. No se le concedió. Quería cambiar de instrucción. Tiene un currículum profesional muy valorado. No solo está en la Corte Penal Internacional sino también en Colombia como asesor y ahora podría ser comisionado de la Comisión contra la Tortura.
–El ciudadano percibe que los casos complicados que no gustan a ciertos sectores pueden paralizarse.
–Esa situación puede tenerla el ciudadano, efectivamente. En este caso, siempre he dicho que el procedimiento me parece anormal en todos los sentidos. Hay anormalidades como ayudar a la acusación popular a redactar la acusación, que era insuficiente. Siendo muy importante lo que está en juego. El caso de los niños desaparecidos es muy grave. Lo vemos en Argentina con Videla que está condenado prácticamente a cadena perpetua por la desaparición de niños en una cantidad infinitamente menor que en España. ¿Que no se investiguen las fosas comunes en un país que acaba de firmar en una convención sobre la desaparición forzada de personas? Cualquier extranjero puede pensar que algo raro está pasando aquí. Este es un país al que todavía se le permite considerar a Franco como un héroe e incompatible con la democracia.
–¿Cómo definiría a Garzón?
–Es el clásico juez que no rehúye ni un solo caso por muy complicado o muchas aristas que tenga. En esta zona es muy conocido por sus actuaciones contra el narcotráfico. Algunos dicen que es mal instructor. Pues bueno, es posible que algunas causas como otras muchas de la Audiencia Nacional y otros juzgados fueran anuladas por defectos de forma. No lo sé. Pero el clan de los Charlines o los Oubiña terminaron con penas muy importantes. Quiere decir que no fue tan ineficaz.
–¿Se puede ser juez independiente y justo?
–El juez puede mantener una postura firme y valerosa, pese a los ataques de otros letrados con denuncias ante el Consejo del Poder Judicial. Es curioso que la mayor parte de las denuncias son contra jueces que llevan asuntos muy importantes. No solo contra Garzón. Parece ser que la fórmula para neutralizar un caso de corrupción o narcotráfico es atacar al juez. El juez puede y debe aguantar.
–Asegura que el mundo está "perplejo" con este caso.
–Viajo mucho por España, Europa y Latinoamérica. En todos los sitios la gente me transmite su perplejidad ante la situación de un juez que ha intentado esclarecer todo el tema de la Guerra Civil, porque la democracia lo exige. A los que dieron el golpe, Franco y sus ministros. Por otro lado, tratando de desvelar un tema trágico como el de los niños robados y buscando las fosas de los desaparecidos. Este juez se encuentra ahora ante la posibilidad de una condena penal.
–¿Habrá juicio?
–En este momento tendría que haberlo. Además, si yo fuera el juez Garzón y me hubieran llevado hasta este extremo querría sentarme en el banquillo para defenderme y para que el tribunal dijese ´urbi et orbi´ a la comunidad internacional que está en contra de esto. Soy miembro de la Comisión Internacional de Juristas. Hasta el presidente de Timor Este me ha expresado su estupor por el caso Garzón. Ha tenido repercusión mundial. Si yo fuese Garzón querría que el Supremo de España dijese las razones por las que no aplica el derecho internacional.
–¿Crímenes contra la humanidad?
–Explicar la discrepancia sobre si son crímenes contra la humanidad o no lo son, una cuestión en la que la comunidad jurídica internacional no tiene dudas. El Tribunal Supremo puede decir que no lo son pero, en todo caso, está claro que una actuación como la del juez Garzón no puede ser considerada como una prevaricación.
–¿Y si no hay juicio?
–Desconozco el desenlace. Es posible un archivo por la puerta falsa si el Constitucional dice que no se puede abrir el juicio. O puede que se siente en el banquillo y se celebre el juicio. No lo sé.
luns, 23 de maio de 2011
Puente Ojea en Vigo
A Asemblea Republicana convídavos o martes 24 ás 20:15 horas no Reitorado (rúa Areal), Vigo.
http://www.youtube.com/watch?v=57zqAcp0FPs&feature=related (dende o minuto 5:36)
E tamén, entrevista ás 13,25 e 13,30 na Cadena Ser Vigo
Paul Preston: “Galicia era unha zona de dominio da dereita, a represión foi realmente gratuíta”
Mentres que os rebeldes levaron a cabo "un plan preconcebido de exterminio", as autoridades da Segunda República "intentaron poñer fin ás atrocidades desde o comezo" do conflito.
Paul Preston (Liverpool, 1946), un dos máis prestixiosos hispanistas da actualidade, acaba de presentar o ensaio El holocausto español. Odio y exterminio en la Guerra Civil y después, onde aborda as “atrocidades” cometidas nos bandos franquista e republicano a raíz do golpe de Estado de 1936 e as súas “diferenzas”. Preston, catedrático Príncipe de Asturias de Historia Contemporánea española e director do Centro Cañada Blanch para o Estudo da España Contemporánea da London School of Economics, sintetiza nesta obra unha década de estudos que lle supuxo “un gran desgaste emocional” e que naceu coa vocación de “contribuír á reconciliación”.
Cales serían as principais diferenzas entre ambos os dous bandos enfrontados na Guerra Civil?
Hai dúas grandes diferenzas, que tamén teñen relación entre si. A primeira refírese á intencionalidade. Na zona rebelde os asasinatos foron a consecuencia dunha penitencia deliberada. Houbo un plan preconcibido de exterminio do que eu denominaría o pobo republicano, de todos os sectores máis representativos do ideario republicano: alcaldes, edís, mestres de escola ou sindicalistas. Ademais, na zona republicana as autoridades intentaron poñer fin ás atrocidades desde o comezo. Esa é a gran diferenza. A maioría dos crimes en zona republicana leváronse a cabo á marxe das autoridades e a través de elementos que foron soltados dos cárceres a consecuencia do colapso do aparello republicano tras o golpe militar. Outros foron persoas de esquerdas que se quixeron vingar dos que consideraban responsables do golpe militar. A segunda diferencia é de escala. Na zona republicana os mortos foron uns 50.000, unha cifra espantosa, pero o groso das baixas tivo lugar entre o 18 de xullo de 1936 e finais de decembro dese ano, cando o Goberno republicano estaba en vías de restablecer a orde pública. En cambio, na zona rebelde os mortos foron 150.000 como mínimo, tres veces máis.
Coñecemos ben as batallas das grandes cidades pero vostede afonda no libro nas vítimas lonxe da fronte, como ocorreu en Galicia. Que características tiveron este tipo de mortes?
Esta é outra das grandes diferencias. Porque a maioría dos asasinatos en zona republicana tiveron lugar nas grandes cidades: Madrid, Barcelona, Valencia, Málaga... sitios con representación diplomática doutros países e correspondentes estranxeiros de prensa. En cambio, en Andalucía, Estremadura e Galicia o groso dos mortos quedou fóra do alcance deses testemuños. As autoridades rebeldes tiveron moito coidado á hora de excluír os correspondentes dos periódicos para que non presenciasen eses feitos e a maioría dos asasinatos ocorreron moi lonxe de onde puidese haber testemuños. Galicia é un caso moi rechamante porque foi unha zona politicamente de dominio do centro dereita e da dereita e a represión foi realmente gratuíta. Nas eleccións da Fronte Popular, Galicia non quedou como un área marcadamente de esquerdas en absoluto, non obstante a represión foi brutal tanto en Ferrol, A Coruña, Vigo e Pontevedra como no agro, sobre todo nas dúas provincias máis dereitistas: Lugo e Ourense.
A súa obra está a resultar incómoda para algunhas persoas. É un síntoma de que na España do século XXI aínda non quedaron pechadas esas feridas?
En xeral o libro tivo reseñas positivas tanto en sectores de dereitas como de esquerdas. Recibín moitos testemuños de lectores que foron parentes das persoas das que falo no libro, e de xente que conta con casos semellantes nas súas familias. Logo houbo dúas correntes críticas. Por unha banda está evidentemente a extrema dereita, cunha posición contraditoria porque nega a escala da represión franquista e á vez argumenta que esa violencia estivo xustificada ante os crimes da República. Iso xa o esperaba porque ese sector non busca a reconciliación. Logo houbo outras voces máis serias, aínda que persoalmente penso que están equivocadas, que afirman que todos eran igualmente malos e queren establecer unha equivalencia exacta entre os dous bandos. E coido que é unha postura que case pecha os ollos ante o inmenso sufrimento dos seus compatriotas, e iso a min chócame como estranxeiro. E é que ao intentar establecer esta equivalencia, comparan a actividade de Franco, Mola, Queipo de Llano e eses xenerais que dirixían oficialmente as matanzas na súa zona, coa dos anarquistas na zona republicana. E iso é absurdo porque a idea da equivalencia esquece algo moi importante, que a zona rebelde foi totalitaria e quedou baixo a disciplina férrea militar e o que aí pasou foi obra dos militares e dos seus aliados. E a República foi pluralista e as súas autoridades foron en contra das atrocidades. E non se poden comparar aos desmandos dos anarquistas, que realizaron actividades en contra da orde pública, co que ocorreu na outra zona, onde eses crimes estiveron dirixidos desde arriba.
Afirmou que outra gran diferenza entre ambos os dous bandos foi o respecto republicano cara á muller. O golpe de estado, en que medida determinou o papel feminino nos anos posteriores?
A Segunda República introducira unha serie de leis que outorgaban moitos dereitos á muller. Déralle o voto e o dereito ao divorcio. E eses dereitos femininos ían en contra da ideoloxía mesma da dereita, que postulaba que a muller tiña que estar subordinada ao home en todo. A figura da muller independente e solteira alporizaba a moitos sectores da dereita. Durante o alzamento, parte do pagamento ás columnas africanas era que por varias horas podían facer o que quixesen en cada vila pola que pasaban: roubos, violacións e demais. En xeral, os crimes sexuais eran unha parte moi importante do castigo dos rebeldes á República pola súa ousadía ao intentar cambiar a posición da muller. En cambio, na zona republicana atopamos institucións que recoñeceron a igualdade de xénero. E ideoloxicamente os partidos republicanos tamén estaban a favor da igualdade de xénero. Así que houbo unha inmensa diferencia en ambas zonas con respecto a estes abusos e aos crimes sexuais.
Fala de reconciliación. Ten manifestado que este libro pretende ser unha achega nese sentido. Cre necesario iniciar outro tipo de Transición e rachar co pacto de silencio establecido en España?
Quizais se esaxere un pouco sobre o grao de crispación existente. Hai que ter en conta que houbo case tres xeracións que naceron tras a morte de Franco. Cada vez hai máis xente que non sabe nada da Guerra Civil, e nenos e adolescentes que nin sequera saben quen era Franco. Nese sentido, o groso do traballo faino o paso do tempo. Pero é obvio que si que hai certo grao de crispación e espero que este libro sexa unha contribución á reconciliación, para facerlle ver a moita xente que a dor tamén existiu no outro bando, non aos políticos que queren manter viva esa crispación. Que iso sexa suficiente? Non creo. Pero espero que sexa unha contribución. E se o libro suscita debate, agardo que a longo prazo sirva para esa reconciliación.
No libro emprega o termo holocausto, o masacre dun pobo. Xa mencionou ese plan de exterminio preconcibido na dereita desde arriba pero, podemos establecer algún paralelismo con outros holocaustos?
Partín da base de non discutirlle ao pobo xudeu a dor pola que pasou. Pero non creo que haxa un monopolio da palabra holocausto. Este termo vén do grego e significa “queimar todo”. En latín holocaustum pasou a significar “sacrificio”, pero a partir do século XIV empezouse a usar para falar dunha “gran matanza”, e así se veu utilizando ao longo dos anos. Falouse por exemplo do holocausto dos armenios en 1913 e hoxe en día alúdese a un posible holocausto nuclear. Así que o termo úsase moito fóra do contexto da Segunda Guerra Mundial. Ademais moitos historiadores xudeus prefiren empregar a palabra hebrea shoah, que significa “catástrofe, calamidade, desastre e destrución”. Os investigadores xudeus adoptaron esta verba e prefírena a holocausto, porque esta última ten unha connotación relixiosa que se pode referir á matanza dun pobo en termos relixiosos. Neste contexto, eu non atopaba outra palabra que encapsulase mellor a escala, o grao e a intensidade do sufrimento de medio millón de inocentes en España durante a Guerra Civil, sen ofender a historia xudía.
Os crimes dos republicanos cara aos relixiosos tiveron o mesmo alcance que os que logo promoveu a Igrexa en contra deles?
Non me gusta falar de crimes dos republicanos, senón de actos criminais que ocorreron dentro da República. É comprensible que, despois do asasinato e a persecución do clero dentro da zona republicana, a xerarquía eclesiástica estivese totalmente en contra da República. Pero tamén hai que ter en conta que a Igrexa estivo a favor do alzamento desde o primeiro momento. Os crimes dos anarquistas, que foron o sector maioritario que ostentou o anticlericalismo, intensificaron a oposición que mantivo a Igrexa cara á República.
O Vaticano beatificou a moitos mártires asasinados no conflito pero non pediu perdón polas vítimas que pereceron a mans dos curas. Cre que é necesario que o Vaticano peche este capítulo?
Creo que o feito de que o Vaticano non fixese isto non o cobre de gloria. E daríalle máis autoridade moral se o fixese.
Ao inicio da súa primeira visita a Galicia, en outubro do ano pasado, o Papa Bieito XVI comparou o anticlericalismo español dos anos 30 co secularismo actual. Que lle parece esta comparación?
Paréceme que o Papa revelou a súa total ignorancia sobre a historia de España.
Está de actualidade unha suposta trama de nenos roubados a partir do franquismo. Ten coñecemento de que isto fose unha modalidade de represión?
Non son experto nesa cuestión, pero é sabido que durante a guerra, nos cárceres de mulleres, en especial nos anos inmediatamente posteriores á guerra, había moito maltrato aos nenos. As nais podían levar con elas os fillos menores de tres anos, e as condicións eran pésimas e morreron moitos. E tamén hai numerosos casos de nenos roubados ás súas nais que foron dados en adopción, e non se sabe se había cartos de por medio. Con respecto aos nenos maiores de tres anos que non tiñan familiares ou amizades para facerse cargo deles, moitos remataron sendo nenos da rúa como os de Brasil. O escándalo actual creo que se cingue máis a un delito económico, a unha actividade que se fixo máis por afán de lucro que por motivos políticos. Considero que son dúas cousas diferentes.
O seu libro causou certa polémica sobre os feitos de Paracuellos. Carrillo mantén que el se limitou a ordenar o traslado de presos e vostede asegura que el coñecía todos os pormenores. Por que cre que segue sen admitir a súa participación nesa matanza?
Debería de preguntarlle a el. En todo caso, opino que o problema é que non hai ningunha dúbida de que Carrillo foi o encargado da organización loxística da evacuación dos presos. Iso admitiuno, pero ofuscou moito o proceso en numerosas entrevistas. O que tamén se sabe é que el coñecía o acordo cos anarquistas que controlaban as estradas de Madrid. Nese acordo tamén se decidiu matar a moitos deses presos. Iso tamén o sabía. Ademais, a persoa que se encargaba de organizar o día a día das evacuacións era Segundo Serrano Poncela, o segundo de a bordo de Carrillo. El pode probar que nunca firmou nada e non temos documentos coa súa sinatura, do mesmo xeito tampouco existen textos que falen das execucións. Iso dáse por sobrentendido. A pesar da súa inmensa contribución á Transición, supoño que Carrillo non quererá ver as súas mans manchadas de sangue.
Que lle parece a aplicación da Lei de Memoria Histórica?
Ten os seus máis e os seus menos. A recente publicación do mapa de foxas paréceme moi importante porque abre a posibilidade de que os familiares saiban onde están enterrados os seus parentes e lles poidan dar unha sepultura digna. Logo houbo conflitos como no caso de Garzón, o que demostra que, recoñecendo os erros do mesmo xuíz no proceso, vemos que hai elementos que aínda non queren que se saiba toda a verdade do que pasou.
O pazo de Meirás, a antiga residencia estival de Franco, acaba de abrir ao público. Como valora que esta propiedade e outras moitas sigan en mans dos seus herdeiros?
A min loxicamente paréceme mal, porque os partidarios de Franco sempre din que el non roubou nada, pero eu diríalles que Franco roubouno todo porque pensou que todo era del. Cría que o patrimonio nacional era seu, como tamén pensaba a súa muller. E hai abundantes probas diso. A forma en que o pazo de Meirás foi regalado á familia sábese, foi unha especie de multa imposta sobre os cidadáns da Coruña e evidentemente iso debe de ser propiedade pública. E chama a atención que a casa natal de Franco, na actual rúa María de Ferrol, non estea aberta ao público e siga a ser propiedade privada.
En Madrid temos o mausoleo do Val dos Caídos, en Galicia temos a cruz franquista de Vigo e hai outros moitos símbolos vixentes. Cre que aínda falta vontade política para facer cumprir coa retirada deste tipo de iconas?
Estase perdendo a oportunidade de empregar eses símbolos como ferramenta de educación cívica, porque se retiralos causa hostilidade en certos sectores a solución sería utilizalos como ferramentas educativas. Iso serviría para explicar os crimes dos que teñen rúas nomeadas por eles. Poderíase explicar que o Val dos Caídos foi construído por escravos republicanos. Tamén lembro a estatua de Franco á entrada de Ferrol. Sería absurdo destruír estes símbolos porque sería absurdo pensar que Franco non foi unha achega importante á historia de España. A min gustaríame ver eses elementos nos museos. E como non se pode levar o Val dos Caídos a un museo, estaría ben que o propio Val dos Caídos fose un museo ao que se levasen os símbolos franquistas.
Dixo que escribir este libro lle supuxo un gran desgaste emocional. Ao parecer a súa muller Gabrielle atopouno chorando en ocasións. Foi duro escribir este libro?
Foi durísimo. Sempre intento empatizar coas persoas sobre as que escribo. No meu libro do Rei sentín moita empatía cara ao monarca, por como lle roubaron a súa infancia. E ao longo deste inmenso catálogo de horror e morte que foi a Guerra Civil, para facelo máis ameno, salpico o libro con casos reais. No caso da Coruña conto a historia da muller do gobernador civil, pero entrar en detalle nestes casos é duro. Eu son incapaz de non ver os meus sentimentos e as miñas emocións implicados, e tamén foi durísimo en termos de cantidade de traballo porque estiven preparándoo durante dez anos, día e noite e nas fins de semana. Este libro afectoume á saúde, supoño que é o que lle pasa aos historiadores do holocausto xudeu.
Daniel Prieto (Xornal de Galicia) http://www.xornal.com/artigo/2011/05/20/suplementos/contexto/paul-preston-galicia-era-zona-dominio-da-dereita-represion-foi-realmente-gratuita/2011052023115000200.html
Cales serían as principais diferenzas entre ambos os dous bandos enfrontados na Guerra Civil?
Hai dúas grandes diferenzas, que tamén teñen relación entre si. A primeira refírese á intencionalidade. Na zona rebelde os asasinatos foron a consecuencia dunha penitencia deliberada. Houbo un plan preconcibido de exterminio do que eu denominaría o pobo republicano, de todos os sectores máis representativos do ideario republicano: alcaldes, edís, mestres de escola ou sindicalistas. Ademais, na zona republicana as autoridades intentaron poñer fin ás atrocidades desde o comezo. Esa é a gran diferenza. A maioría dos crimes en zona republicana leváronse a cabo á marxe das autoridades e a través de elementos que foron soltados dos cárceres a consecuencia do colapso do aparello republicano tras o golpe militar. Outros foron persoas de esquerdas que se quixeron vingar dos que consideraban responsables do golpe militar. A segunda diferencia é de escala. Na zona republicana os mortos foron uns 50.000, unha cifra espantosa, pero o groso das baixas tivo lugar entre o 18 de xullo de 1936 e finais de decembro dese ano, cando o Goberno republicano estaba en vías de restablecer a orde pública. En cambio, na zona rebelde os mortos foron 150.000 como mínimo, tres veces máis.
Coñecemos ben as batallas das grandes cidades pero vostede afonda no libro nas vítimas lonxe da fronte, como ocorreu en Galicia. Que características tiveron este tipo de mortes?
Esta é outra das grandes diferencias. Porque a maioría dos asasinatos en zona republicana tiveron lugar nas grandes cidades: Madrid, Barcelona, Valencia, Málaga... sitios con representación diplomática doutros países e correspondentes estranxeiros de prensa. En cambio, en Andalucía, Estremadura e Galicia o groso dos mortos quedou fóra do alcance deses testemuños. As autoridades rebeldes tiveron moito coidado á hora de excluír os correspondentes dos periódicos para que non presenciasen eses feitos e a maioría dos asasinatos ocorreron moi lonxe de onde puidese haber testemuños. Galicia é un caso moi rechamante porque foi unha zona politicamente de dominio do centro dereita e da dereita e a represión foi realmente gratuíta. Nas eleccións da Fronte Popular, Galicia non quedou como un área marcadamente de esquerdas en absoluto, non obstante a represión foi brutal tanto en Ferrol, A Coruña, Vigo e Pontevedra como no agro, sobre todo nas dúas provincias máis dereitistas: Lugo e Ourense.
A súa obra está a resultar incómoda para algunhas persoas. É un síntoma de que na España do século XXI aínda non quedaron pechadas esas feridas?
En xeral o libro tivo reseñas positivas tanto en sectores de dereitas como de esquerdas. Recibín moitos testemuños de lectores que foron parentes das persoas das que falo no libro, e de xente que conta con casos semellantes nas súas familias. Logo houbo dúas correntes críticas. Por unha banda está evidentemente a extrema dereita, cunha posición contraditoria porque nega a escala da represión franquista e á vez argumenta que esa violencia estivo xustificada ante os crimes da República. Iso xa o esperaba porque ese sector non busca a reconciliación. Logo houbo outras voces máis serias, aínda que persoalmente penso que están equivocadas, que afirman que todos eran igualmente malos e queren establecer unha equivalencia exacta entre os dous bandos. E coido que é unha postura que case pecha os ollos ante o inmenso sufrimento dos seus compatriotas, e iso a min chócame como estranxeiro. E é que ao intentar establecer esta equivalencia, comparan a actividade de Franco, Mola, Queipo de Llano e eses xenerais que dirixían oficialmente as matanzas na súa zona, coa dos anarquistas na zona republicana. E iso é absurdo porque a idea da equivalencia esquece algo moi importante, que a zona rebelde foi totalitaria e quedou baixo a disciplina férrea militar e o que aí pasou foi obra dos militares e dos seus aliados. E a República foi pluralista e as súas autoridades foron en contra das atrocidades. E non se poden comparar aos desmandos dos anarquistas, que realizaron actividades en contra da orde pública, co que ocorreu na outra zona, onde eses crimes estiveron dirixidos desde arriba.
Afirmou que outra gran diferenza entre ambos os dous bandos foi o respecto republicano cara á muller. O golpe de estado, en que medida determinou o papel feminino nos anos posteriores?
A Segunda República introducira unha serie de leis que outorgaban moitos dereitos á muller. Déralle o voto e o dereito ao divorcio. E eses dereitos femininos ían en contra da ideoloxía mesma da dereita, que postulaba que a muller tiña que estar subordinada ao home en todo. A figura da muller independente e solteira alporizaba a moitos sectores da dereita. Durante o alzamento, parte do pagamento ás columnas africanas era que por varias horas podían facer o que quixesen en cada vila pola que pasaban: roubos, violacións e demais. En xeral, os crimes sexuais eran unha parte moi importante do castigo dos rebeldes á República pola súa ousadía ao intentar cambiar a posición da muller. En cambio, na zona republicana atopamos institucións que recoñeceron a igualdade de xénero. E ideoloxicamente os partidos republicanos tamén estaban a favor da igualdade de xénero. Así que houbo unha inmensa diferencia en ambas zonas con respecto a estes abusos e aos crimes sexuais.
Fala de reconciliación. Ten manifestado que este libro pretende ser unha achega nese sentido. Cre necesario iniciar outro tipo de Transición e rachar co pacto de silencio establecido en España?
Quizais se esaxere un pouco sobre o grao de crispación existente. Hai que ter en conta que houbo case tres xeracións que naceron tras a morte de Franco. Cada vez hai máis xente que non sabe nada da Guerra Civil, e nenos e adolescentes que nin sequera saben quen era Franco. Nese sentido, o groso do traballo faino o paso do tempo. Pero é obvio que si que hai certo grao de crispación e espero que este libro sexa unha contribución á reconciliación, para facerlle ver a moita xente que a dor tamén existiu no outro bando, non aos políticos que queren manter viva esa crispación. Que iso sexa suficiente? Non creo. Pero espero que sexa unha contribución. E se o libro suscita debate, agardo que a longo prazo sirva para esa reconciliación.
No libro emprega o termo holocausto, o masacre dun pobo. Xa mencionou ese plan de exterminio preconcibido na dereita desde arriba pero, podemos establecer algún paralelismo con outros holocaustos?
Partín da base de non discutirlle ao pobo xudeu a dor pola que pasou. Pero non creo que haxa un monopolio da palabra holocausto. Este termo vén do grego e significa “queimar todo”. En latín holocaustum pasou a significar “sacrificio”, pero a partir do século XIV empezouse a usar para falar dunha “gran matanza”, e así se veu utilizando ao longo dos anos. Falouse por exemplo do holocausto dos armenios en 1913 e hoxe en día alúdese a un posible holocausto nuclear. Así que o termo úsase moito fóra do contexto da Segunda Guerra Mundial. Ademais moitos historiadores xudeus prefiren empregar a palabra hebrea shoah, que significa “catástrofe, calamidade, desastre e destrución”. Os investigadores xudeus adoptaron esta verba e prefírena a holocausto, porque esta última ten unha connotación relixiosa que se pode referir á matanza dun pobo en termos relixiosos. Neste contexto, eu non atopaba outra palabra que encapsulase mellor a escala, o grao e a intensidade do sufrimento de medio millón de inocentes en España durante a Guerra Civil, sen ofender a historia xudía.
Os crimes dos republicanos cara aos relixiosos tiveron o mesmo alcance que os que logo promoveu a Igrexa en contra deles?
Non me gusta falar de crimes dos republicanos, senón de actos criminais que ocorreron dentro da República. É comprensible que, despois do asasinato e a persecución do clero dentro da zona republicana, a xerarquía eclesiástica estivese totalmente en contra da República. Pero tamén hai que ter en conta que a Igrexa estivo a favor do alzamento desde o primeiro momento. Os crimes dos anarquistas, que foron o sector maioritario que ostentou o anticlericalismo, intensificaron a oposición que mantivo a Igrexa cara á República.
O Vaticano beatificou a moitos mártires asasinados no conflito pero non pediu perdón polas vítimas que pereceron a mans dos curas. Cre que é necesario que o Vaticano peche este capítulo?
Creo que o feito de que o Vaticano non fixese isto non o cobre de gloria. E daríalle máis autoridade moral se o fixese.
Ao inicio da súa primeira visita a Galicia, en outubro do ano pasado, o Papa Bieito XVI comparou o anticlericalismo español dos anos 30 co secularismo actual. Que lle parece esta comparación?
Paréceme que o Papa revelou a súa total ignorancia sobre a historia de España.
Está de actualidade unha suposta trama de nenos roubados a partir do franquismo. Ten coñecemento de que isto fose unha modalidade de represión?
Non son experto nesa cuestión, pero é sabido que durante a guerra, nos cárceres de mulleres, en especial nos anos inmediatamente posteriores á guerra, había moito maltrato aos nenos. As nais podían levar con elas os fillos menores de tres anos, e as condicións eran pésimas e morreron moitos. E tamén hai numerosos casos de nenos roubados ás súas nais que foron dados en adopción, e non se sabe se había cartos de por medio. Con respecto aos nenos maiores de tres anos que non tiñan familiares ou amizades para facerse cargo deles, moitos remataron sendo nenos da rúa como os de Brasil. O escándalo actual creo que se cingue máis a un delito económico, a unha actividade que se fixo máis por afán de lucro que por motivos políticos. Considero que son dúas cousas diferentes.
O seu libro causou certa polémica sobre os feitos de Paracuellos. Carrillo mantén que el se limitou a ordenar o traslado de presos e vostede asegura que el coñecía todos os pormenores. Por que cre que segue sen admitir a súa participación nesa matanza?
Debería de preguntarlle a el. En todo caso, opino que o problema é que non hai ningunha dúbida de que Carrillo foi o encargado da organización loxística da evacuación dos presos. Iso admitiuno, pero ofuscou moito o proceso en numerosas entrevistas. O que tamén se sabe é que el coñecía o acordo cos anarquistas que controlaban as estradas de Madrid. Nese acordo tamén se decidiu matar a moitos deses presos. Iso tamén o sabía. Ademais, a persoa que se encargaba de organizar o día a día das evacuacións era Segundo Serrano Poncela, o segundo de a bordo de Carrillo. El pode probar que nunca firmou nada e non temos documentos coa súa sinatura, do mesmo xeito tampouco existen textos que falen das execucións. Iso dáse por sobrentendido. A pesar da súa inmensa contribución á Transición, supoño que Carrillo non quererá ver as súas mans manchadas de sangue.
Que lle parece a aplicación da Lei de Memoria Histórica?
Ten os seus máis e os seus menos. A recente publicación do mapa de foxas paréceme moi importante porque abre a posibilidade de que os familiares saiban onde están enterrados os seus parentes e lles poidan dar unha sepultura digna. Logo houbo conflitos como no caso de Garzón, o que demostra que, recoñecendo os erros do mesmo xuíz no proceso, vemos que hai elementos que aínda non queren que se saiba toda a verdade do que pasou.
O pazo de Meirás, a antiga residencia estival de Franco, acaba de abrir ao público. Como valora que esta propiedade e outras moitas sigan en mans dos seus herdeiros?
A min loxicamente paréceme mal, porque os partidarios de Franco sempre din que el non roubou nada, pero eu diríalles que Franco roubouno todo porque pensou que todo era del. Cría que o patrimonio nacional era seu, como tamén pensaba a súa muller. E hai abundantes probas diso. A forma en que o pazo de Meirás foi regalado á familia sábese, foi unha especie de multa imposta sobre os cidadáns da Coruña e evidentemente iso debe de ser propiedade pública. E chama a atención que a casa natal de Franco, na actual rúa María de Ferrol, non estea aberta ao público e siga a ser propiedade privada.
En Madrid temos o mausoleo do Val dos Caídos, en Galicia temos a cruz franquista de Vigo e hai outros moitos símbolos vixentes. Cre que aínda falta vontade política para facer cumprir coa retirada deste tipo de iconas?
Estase perdendo a oportunidade de empregar eses símbolos como ferramenta de educación cívica, porque se retiralos causa hostilidade en certos sectores a solución sería utilizalos como ferramentas educativas. Iso serviría para explicar os crimes dos que teñen rúas nomeadas por eles. Poderíase explicar que o Val dos Caídos foi construído por escravos republicanos. Tamén lembro a estatua de Franco á entrada de Ferrol. Sería absurdo destruír estes símbolos porque sería absurdo pensar que Franco non foi unha achega importante á historia de España. A min gustaríame ver eses elementos nos museos. E como non se pode levar o Val dos Caídos a un museo, estaría ben que o propio Val dos Caídos fose un museo ao que se levasen os símbolos franquistas.
Dixo que escribir este libro lle supuxo un gran desgaste emocional. Ao parecer a súa muller Gabrielle atopouno chorando en ocasións. Foi duro escribir este libro?
Foi durísimo. Sempre intento empatizar coas persoas sobre as que escribo. No meu libro do Rei sentín moita empatía cara ao monarca, por como lle roubaron a súa infancia. E ao longo deste inmenso catálogo de horror e morte que foi a Guerra Civil, para facelo máis ameno, salpico o libro con casos reais. No caso da Coruña conto a historia da muller do gobernador civil, pero entrar en detalle nestes casos é duro. Eu son incapaz de non ver os meus sentimentos e as miñas emocións implicados, e tamén foi durísimo en termos de cantidade de traballo porque estiven preparándoo durante dez anos, día e noite e nas fins de semana. Este libro afectoume á saúde, supoño que é o que lle pasa aos historiadores do holocausto xudeu.
Daniel Prieto (Xornal de Galicia) http://www.xornal.com/artigo/2011/05/20/suplementos/contexto/paul-preston-galicia-era-zona-dominio-da-dereita-represion-foi-realmente-gratuita/2011052023115000200.html
mércores, 11 de maio de 2011
Acto en desagravio da Cruz do Castro
Estimad@s compañeir@s:
Esquerda Unida realizará un acto en desagravio da cruz do Castro, para certificar coma primeira obra o derribo da mesma. Vos invitamos a participar e convocar a vosa afiliación.
Un saúdo
Adrián
Secretaría de Organización
Executiva Local de Esquerda Unida--
ESQUERDA UNIDA
Agrupación Local de Vigo
Esquerda Unida realizará un acto en desagravio da cruz do Castro, para certificar coma primeira obra o derribo da mesma. Vos invitamos a participar e convocar a vosa afiliación.
MÉRCORES 11
ÁS 18:00
DIANTE DA CRUZ DO CASTRO
ÁS 18:00
DIANTE DA CRUZ DO CASTRO
Un saúdo
Adrián
Secretaría de Organización
Executiva Local de Esquerda Unida
ESQUERDA UNIDA
Agrupación Local de Vigo
A “digna rabia” das mulleres do 36
Un documental analiza a “triloxía nazi” que o franquismo aplicou ao feminino.
O encarceramento en 1936 no municipio lucense da Cañiza de María Purificación Gómez, a primeira alcaldesa da historia de Galicia, abre o documental Digna Rabia, da Asociación Memoria Histórica do 36 de Ponteareas e a Universidade de Vigo, que narra os efectos do franquismo nas mulleres galegas. Tras a política igualitaria republicana, os golpistas impuxeron unha lexislación que “excluía as mulleres da vida pública e da actividade laboral asalariada”, explica a historiadora María Victoria Martins. Para iso, o réxime adoptou “a triloxía nazi para as mulleres: nenos, fogar e igrexa, apoiándose no vello catolicismo conservador que desde séculos defendeu a insubmisión da muller, considerada como inferior”, aclara.
O ingreso en prisión da rexedora da Cañiza simboliza á perfección a negación política que o franquismo se encargou de implantar cara a condición feminina. A pena de morte “por rebelión militar” da rexedora da Cañiza foi conmutada por cadea perpetua e foi trasladada á terrible prisión para mulleres de Saturrarán, en Guipúscoa, onde permaneceu sete anos. No documental recóllense os castigos que soportaron as reclusas. Eran obrigadas a manter relacións sexuais con algunhas monxas, “arrebatábanlles aos seus fillos para entregarllos a familias falanxistas e moitos morrían de fame”, mantén a historiadora Arantza Ugarte. “Dicían que estaban nun buraco e que de aí non sairían nunca”, engade a investigadora María José Bernete. De feito, ese antigo convento situado no municipio de Mutriku, transformado por Franco en campo de concentración, acolleu unhas 2.000 mulleres entre 1937 e 1944, entre elas máis de cen galegas.
A través das declaracións de 27 mulleres profesionais en diversos ámbitos, Digna Rabia repasa as dificultades das mulleres ante a represión ideolóxica, primeiro para sobrevivir e, despois, para conseguir un posto de twraballo. Un dos métodos habituais dos represores era rapar a cabeza das mulleres. “Os falanxistas quitábanlle os panos que se puñan na cabeza”, lembra Chiña González, filla dun edil socialista de Ponteareas asasinado no 36.
“O sistema era absolutamente patriarcal, as mulleres non pintaban nada e estaban recluídas no mundo doméstico”, explica a escritora María Xosé Queizán. A partir dos anos 40 o réxime imporá “un novo modelo de muller”, asevera a historiadora Rosa García Orellán. “A muller é ama de casa e o home é home na medida en que é capaz de que a súa esposa non traballe fóra”, argumenta. Así é como o franquismo conseguiu a submisión feminina e a renuncia da muller á súa sexualidade, xa que “o seu obxectivo era a procreación”, indica a histórica feminista Nanina Santos.
“As mulleres competían entre elas por ver cal tiña as sabas máis brancas”, ilustra a antropóloga Rosa García. Toda a carga ideolóxica da Sección Feminina vai recaendo nas nenas da posguerra, que teñen unha escasa formación que non lles permite optar a un posto remunerado. Moitas mulleres exerceron como costureiras, leiteiras, mariscadoras, canteiras, limpadoras ou “servían na casa dalgún rico” por soldos ínfimos e recorrían ao estraperlo ao tempo que se facían cargo do fogar e dos fillos. Ademais, tiñan que facer o seu “deber nacional” durante seis meses no Servicio Social de la Mujer para poder acceder a moitos traballos, como para entrar en Telefónica. Para máis inri, debían de “ter o permiso do home”, revela a ex conselleira do PP Manuela López Besteiro.
Falanxe encargouse de inculcar que o traballo das mulleres eran “os seus labores”, á vez que “culpou” ás asalariadas “por abandonar as súas obrigas familiares”. Así, “a lexislación acurtou os seus dereitos limitando o seu acceso ao mundo laboral”. As repercusións dese proceso non remataron na posguerra. De feito o documental recolle o testemuño de varias das mulleres despedidas da fábrica de Odosa en 1989. O conflito na conserveira situada no concello pontevedrés da Illa puxo de manifesto as precarias condicións de traballo daquelas operarias e a discriminación á que foron sometidas.
O documental tamén aborda a chegada das primeiras feministas que se opuxeron ao franquismo removendo as conciencias nas organizacións de esquerda. Tras ser proxectado en Pontevedra, Vigo e Ourense, Digna Rabia –dirixido por María Victoria Martins e Ángel Rodríguez Gallardo–, presentarase o próximo día 11 ás 20 horas no Espazo de Intervención Cultural A Normal da Universidade da Coruña.
Daniel Prieto www.xornal.com 10/05/2011
O encarceramento en 1936 no municipio lucense da Cañiza de María Purificación Gómez, a primeira alcaldesa da historia de Galicia, abre o documental Digna Rabia, da Asociación Memoria Histórica do 36 de Ponteareas e a Universidade de Vigo, que narra os efectos do franquismo nas mulleres galegas. Tras a política igualitaria republicana, os golpistas impuxeron unha lexislación que “excluía as mulleres da vida pública e da actividade laboral asalariada”, explica a historiadora María Victoria Martins. Para iso, o réxime adoptou “a triloxía nazi para as mulleres: nenos, fogar e igrexa, apoiándose no vello catolicismo conservador que desde séculos defendeu a insubmisión da muller, considerada como inferior”, aclara.
O ingreso en prisión da rexedora da Cañiza simboliza á perfección a negación política que o franquismo se encargou de implantar cara a condición feminina. A pena de morte “por rebelión militar” da rexedora da Cañiza foi conmutada por cadea perpetua e foi trasladada á terrible prisión para mulleres de Saturrarán, en Guipúscoa, onde permaneceu sete anos. No documental recóllense os castigos que soportaron as reclusas. Eran obrigadas a manter relacións sexuais con algunhas monxas, “arrebatábanlles aos seus fillos para entregarllos a familias falanxistas e moitos morrían de fame”, mantén a historiadora Arantza Ugarte. “Dicían que estaban nun buraco e que de aí non sairían nunca”, engade a investigadora María José Bernete. De feito, ese antigo convento situado no municipio de Mutriku, transformado por Franco en campo de concentración, acolleu unhas 2.000 mulleres entre 1937 e 1944, entre elas máis de cen galegas.
A través das declaracións de 27 mulleres profesionais en diversos ámbitos, Digna Rabia repasa as dificultades das mulleres ante a represión ideolóxica, primeiro para sobrevivir e, despois, para conseguir un posto de twraballo. Un dos métodos habituais dos represores era rapar a cabeza das mulleres. “Os falanxistas quitábanlle os panos que se puñan na cabeza”, lembra Chiña González, filla dun edil socialista de Ponteareas asasinado no 36.
“O sistema era absolutamente patriarcal, as mulleres non pintaban nada e estaban recluídas no mundo doméstico”, explica a escritora María Xosé Queizán. A partir dos anos 40 o réxime imporá “un novo modelo de muller”, asevera a historiadora Rosa García Orellán. “A muller é ama de casa e o home é home na medida en que é capaz de que a súa esposa non traballe fóra”, argumenta. Así é como o franquismo conseguiu a submisión feminina e a renuncia da muller á súa sexualidade, xa que “o seu obxectivo era a procreación”, indica a histórica feminista Nanina Santos.
“As mulleres competían entre elas por ver cal tiña as sabas máis brancas”, ilustra a antropóloga Rosa García. Toda a carga ideolóxica da Sección Feminina vai recaendo nas nenas da posguerra, que teñen unha escasa formación que non lles permite optar a un posto remunerado. Moitas mulleres exerceron como costureiras, leiteiras, mariscadoras, canteiras, limpadoras ou “servían na casa dalgún rico” por soldos ínfimos e recorrían ao estraperlo ao tempo que se facían cargo do fogar e dos fillos. Ademais, tiñan que facer o seu “deber nacional” durante seis meses no Servicio Social de la Mujer para poder acceder a moitos traballos, como para entrar en Telefónica. Para máis inri, debían de “ter o permiso do home”, revela a ex conselleira do PP Manuela López Besteiro.
Falanxe encargouse de inculcar que o traballo das mulleres eran “os seus labores”, á vez que “culpou” ás asalariadas “por abandonar as súas obrigas familiares”. Así, “a lexislación acurtou os seus dereitos limitando o seu acceso ao mundo laboral”. As repercusións dese proceso non remataron na posguerra. De feito o documental recolle o testemuño de varias das mulleres despedidas da fábrica de Odosa en 1989. O conflito na conserveira situada no concello pontevedrés da Illa puxo de manifesto as precarias condicións de traballo daquelas operarias e a discriminación á que foron sometidas.
O documental tamén aborda a chegada das primeiras feministas que se opuxeron ao franquismo removendo as conciencias nas organizacións de esquerda. Tras ser proxectado en Pontevedra, Vigo e Ourense, Digna Rabia –dirixido por María Victoria Martins e Ángel Rodríguez Gallardo–, presentarase o próximo día 11 ás 20 horas no Espazo de Intervención Cultural A Normal da Universidade da Coruña.
Daniel Prieto www.xornal.com 10/05/2011
xoves, 5 de maio de 2011
Comunicado de la Federación Estatal de Foros por la Memoria Federación Estatal de Foros por la Memoria
El próximo fin de semana vamos a realizar una nueva ronda de concentraciones exigiendo Verdad, Justicia y Reparación para las víctimas del franquismo
El próximo fin de semana del 7 y 8 de mayo asociaciones que formamos parte de la Federación Estatal de Foros por la Memoria vamos a realizar una nueva ronda de concentraciones (la décima) exigiendo Verdad, Justicia y Reparación para las víctimas del franquismo.
Al coincidir estos actos con la campaña para las elecciones municipales y autonómicas del próximo 22 de mayo, instamos a las fuerzas políticas a analizar la actual situación de la recuperación de la memoria histórica democrática y la indefensión judicial de las víctimas del franquismo en nuestro país. Exigimos una clarificación y un compromiso público que vaya más allá del mero oportunismo coyuntural o electoralista.
Felicitamos a las (numerosas, pero minoritarias) instituciones que durante estos años han realizado avances y se han comprometido seriamente en políticas de higiene democrática, eliminando elementos de homenaje a jerarcas del régimen franquista, militares perjuros y criminales de guerra. Pero queda mucho camino por recorrer para que este país pueda homologarse a las naciones democráticas de nuestro entorno. Por ello, no podemos más que hacer una valoración global negativa de la situación actual.
La llamada Ley de la Memoria de 2007 se cuidó de establecer subterfugios para impedir la eliminación de toda la imaginería fascista, tales como el indulto por discutibles cualidades artísticas, o por presunta significación religiosa. Asimismo, la inexistencia, a fecha de hoy, de un reglamento de la Ley que establezca tipologías y plazos, permite que las políticas de memoria democrática se estén aplicando dependiendo de la discrecionalidad del gobernante y de las competencias habituales de cada institución, y no de la Ley de Memoria.
Las fuerzas políticas conservadoras se mantienen en una permanente situación de anomalía democrática, secuestrando el discurso de las víctimas y exigiendo justicia y reparación en exclusiva para un colectivo particular, mientras niegan la aplicación de los derechos humanos a las víctimas del terrorismo de estado franquista. Recurriendo permanentemente, además, a la humillación y el insulto. Un terrorismo franquista que se ejerció durante décadas contra el conjunto de la sociedad, utilizando para ello los poderes del Estado a partir del secuestro a punta de pistola y crucifijo, de la soberanía popular.
Entendemos que, para los sectores políticos herederos del franquismo sociológico, a los que se unen últimamente intelectuales “orgánicos” en defensa del modelo de impunidad y los pactos de olvido de la transición, resulta difícil asumir que su vida ha transcurrido en el “lado condenable de la historia”. Ni que se conozca que, en muchos casos, el status social y económico del que disfrutan hoy proviene del beneficio obtenido por sus antepasados colaborando con la dictadura. Defendemos que ser demócrata va mucho más lejos de autoproclamarse como tal, y que, como hicieron hace ya muchos años las derechas democráticas europeas, es indispensable asumir que ser demócrata pasa ineludiblemente por ser antifascista.
Pero la anomalía democrática en el estado español no afecta exclusivamente a los herederos directos de la dictadura, sino que podemos encontrar, por ejemplo, casos de presidentes autonómicos pertenecientes a formaciones nominalmente progresistas, que se declaran contrarios a la recuperación de la memoria histórica democrática con el argumento de que “son presidentes del futuro y no del pasado”, pero que en actos oficiales rinden homenaje como invitados de honor a individuos que en su día realizaron el juramento de lealtad personal a Adolfo Hitler.
Entendemos asimismo, que las fuerzas políticas que en su día apoyaron la llamada Ley de la Memoria están obligadas a promover políticas públicas activas de memoria, mucho más lejos de lo establecido por la misma, al menos para intentar recuperar la credibilidad perdida en la aprobación y legitimación de una Ley manifiestamente incompatible con el irrenunciable derecho a la Verdad, la Justicia y la Reparación de las víctimas del franquismo.
Por tanto, de cara a las próximas elecciones municipales y autonómicas, exigimos a las formaciones políticas democráticas, un compromiso expreso con políticas públicas de memoria en sus ámbitos respectivos:
- Eliminación inmediata y completa de la simbología de homenaje y reconocimiento a la dictadura, al golpe de estado del 18 de julio, y a la colaboración del franquismo con el régimen nacionalsocialista en la guerra mundial.
- Renuncia por parte de Ayuntamientos y Comunidades Autónomas a asumir funciones y competencias con respecto a las fosas comunes del franquismo, dado que por tratarse de crímenes contra la humanidad debe dárseles exclusivamente un tratamiento judicial.
- Desarrollo de políticas públicas activas de memoria orientadas al reconocimiento social, la explicación histórica y la socialización de los valores de los defensores de la legalidad democrática republicana y los resistentes antifranquistas.
- Establecimiento de marcos de interlocución y colaboración permanentes entre las instituciones y las asociaciones de víctimas, de derechos humanos y de recuperación de la memoria histórica democrática.
Consideramos que este compromiso no sólo debe formar parte de programas electorales; también tiene que incluirse en la negociación de pactos y programas de gobierno tras las elecciones, estableciéndose garantías de su cumplimiento íntegro en la legislatura que comienza.
Federación Estatal de Foros por la Memoria
2 de mayo de 2011
El próximo fin de semana del 7 y 8 de mayo asociaciones que formamos parte de la Federación Estatal de Foros por la Memoria vamos a realizar una nueva ronda de concentraciones (la décima) exigiendo Verdad, Justicia y Reparación para las víctimas del franquismo.
Al coincidir estos actos con la campaña para las elecciones municipales y autonómicas del próximo 22 de mayo, instamos a las fuerzas políticas a analizar la actual situación de la recuperación de la memoria histórica democrática y la indefensión judicial de las víctimas del franquismo en nuestro país. Exigimos una clarificación y un compromiso público que vaya más allá del mero oportunismo coyuntural o electoralista.
Felicitamos a las (numerosas, pero minoritarias) instituciones que durante estos años han realizado avances y se han comprometido seriamente en políticas de higiene democrática, eliminando elementos de homenaje a jerarcas del régimen franquista, militares perjuros y criminales de guerra. Pero queda mucho camino por recorrer para que este país pueda homologarse a las naciones democráticas de nuestro entorno. Por ello, no podemos más que hacer una valoración global negativa de la situación actual.
La llamada Ley de la Memoria de 2007 se cuidó de establecer subterfugios para impedir la eliminación de toda la imaginería fascista, tales como el indulto por discutibles cualidades artísticas, o por presunta significación religiosa. Asimismo, la inexistencia, a fecha de hoy, de un reglamento de la Ley que establezca tipologías y plazos, permite que las políticas de memoria democrática se estén aplicando dependiendo de la discrecionalidad del gobernante y de las competencias habituales de cada institución, y no de la Ley de Memoria.
Las fuerzas políticas conservadoras se mantienen en una permanente situación de anomalía democrática, secuestrando el discurso de las víctimas y exigiendo justicia y reparación en exclusiva para un colectivo particular, mientras niegan la aplicación de los derechos humanos a las víctimas del terrorismo de estado franquista. Recurriendo permanentemente, además, a la humillación y el insulto. Un terrorismo franquista que se ejerció durante décadas contra el conjunto de la sociedad, utilizando para ello los poderes del Estado a partir del secuestro a punta de pistola y crucifijo, de la soberanía popular.
Entendemos que, para los sectores políticos herederos del franquismo sociológico, a los que se unen últimamente intelectuales “orgánicos” en defensa del modelo de impunidad y los pactos de olvido de la transición, resulta difícil asumir que su vida ha transcurrido en el “lado condenable de la historia”. Ni que se conozca que, en muchos casos, el status social y económico del que disfrutan hoy proviene del beneficio obtenido por sus antepasados colaborando con la dictadura. Defendemos que ser demócrata va mucho más lejos de autoproclamarse como tal, y que, como hicieron hace ya muchos años las derechas democráticas europeas, es indispensable asumir que ser demócrata pasa ineludiblemente por ser antifascista.
Pero la anomalía democrática en el estado español no afecta exclusivamente a los herederos directos de la dictadura, sino que podemos encontrar, por ejemplo, casos de presidentes autonómicos pertenecientes a formaciones nominalmente progresistas, que se declaran contrarios a la recuperación de la memoria histórica democrática con el argumento de que “son presidentes del futuro y no del pasado”, pero que en actos oficiales rinden homenaje como invitados de honor a individuos que en su día realizaron el juramento de lealtad personal a Adolfo Hitler.
Entendemos asimismo, que las fuerzas políticas que en su día apoyaron la llamada Ley de la Memoria están obligadas a promover políticas públicas activas de memoria, mucho más lejos de lo establecido por la misma, al menos para intentar recuperar la credibilidad perdida en la aprobación y legitimación de una Ley manifiestamente incompatible con el irrenunciable derecho a la Verdad, la Justicia y la Reparación de las víctimas del franquismo.
Por tanto, de cara a las próximas elecciones municipales y autonómicas, exigimos a las formaciones políticas democráticas, un compromiso expreso con políticas públicas de memoria en sus ámbitos respectivos:
- Eliminación inmediata y completa de la simbología de homenaje y reconocimiento a la dictadura, al golpe de estado del 18 de julio, y a la colaboración del franquismo con el régimen nacionalsocialista en la guerra mundial.
- Renuncia por parte de Ayuntamientos y Comunidades Autónomas a asumir funciones y competencias con respecto a las fosas comunes del franquismo, dado que por tratarse de crímenes contra la humanidad debe dárseles exclusivamente un tratamiento judicial.
- Desarrollo de políticas públicas activas de memoria orientadas al reconocimiento social, la explicación histórica y la socialización de los valores de los defensores de la legalidad democrática republicana y los resistentes antifranquistas.
- Establecimiento de marcos de interlocución y colaboración permanentes entre las instituciones y las asociaciones de víctimas, de derechos humanos y de recuperación de la memoria histórica democrática.
Consideramos que este compromiso no sólo debe formar parte de programas electorales; también tiene que incluirse en la negociación de pactos y programas de gobierno tras las elecciones, estableciéndose garantías de su cumplimiento íntegro en la legislatura que comienza.
Federación Estatal de Foros por la Memoria
2 de mayo de 2011
A memoria e o esquecemento. O franquismo da provincia de Pontevedra
A ASEMBLEA REPUBLICANA DE VIGO “ Amig@s da República” convídavos á presentación do libro:
A memoria e o esquecemento. O franquismo da provincia de Pontevedra
de Gonzalo Amoedo López
O acto, que contará coa participación de Celso López Pazos, pola Asemblea Republicana de Vigo, Xosé Manuel García Crego, por Edicións Xerais e o autor.
Martes, 10 de maio, ás 20:00 horas na Casa do Libro, rúa Velázquez Moreno, 27 de Vigo.
As familias dos cen galegos que xacen no Val dos Caídos non poderán identificalos
As familias dos cen galegos que xacen no Val dos Caídos terán “practicamente imposible” identificalos. Así o anunciou onte no Congreso o vicepresidente primeiro do Goberno, Alfredo Pérez Rubalcaba, un anuncio que supón un duro pau para as numerosas asociacións dedicadas á recuperación da memoria histórica, que levan anos esixindo que o Goberno permita poñerlle nome e apelidos ás vítimas que acollen os muros da basílica madrileña. En Cuelgamuros atópanse máis de 33.800 falecidos na Guerra Civil de ambas as dúas faccións enfrontadas, tal e como reflicte o informe forense encargado polo Ministerio de Xustiza. O Goberno elaborou este documento despois dunha iniciativa presentada en 2009 por IU, ERC, ICV e outra de Na Bai, que reclamaban a cuantificación desas persoas e o seu posterior traslado.
Rubalcaba explicou que, en total, se realizaron 491 traslados levados a cabo entre 1959 e 1983. Do total dos cadáveres, 21.423 están identificados e 12.410 figuran nos arquivos do Patrimonio Nacional como “descoñecidas”. Francisco Franco tiña previsto que só os mortos en combate do seu bando repousaran no lugar, pero como as obras se prolongaron máis do previsto ordenou que o recinto se enchera tamén con vítimas republicanas. As familias con falecidos no conflito non deron ningún permiso para o traslado deses corpos.
“complexidade extrema”
O vicepresidente primeiro do Goberno revelou que, ante a demanda dos particulares que solicitaron a exhumación dos seus parentes, a identificación está a ser “dunha complexidade extrema”. Por elo, está previsto que o ministro da Presidencia se reúna hoxe con once representantes de familias con vítimas inhumadas na xigantesca tumba para informalos das “consecuencias” do informe forense.
Sobre o futuro do enclave, Rubalcala lembrou que a Lei de Memoria Histórica prohibe a súa utilización para enxalzar a ditadura franquista e apuntou a posibilidade de que “conserve a súa condición de lugar de memoria” dentro do “espírito de reconciliación e pluralismo” que se prevé na lexislación. Neste sentido, anunciou a creación dunha comisión de expertos para “formular propostas” para o lugar, onde tamén están soterrados o propio Franco e Primo de Rivera, fundador de Falanxe.
D. Prieto - www.Xornal.com (5-mai-2011)
Rubalcaba explicou que, en total, se realizaron 491 traslados levados a cabo entre 1959 e 1983. Do total dos cadáveres, 21.423 están identificados e 12.410 figuran nos arquivos do Patrimonio Nacional como “descoñecidas”. Francisco Franco tiña previsto que só os mortos en combate do seu bando repousaran no lugar, pero como as obras se prolongaron máis do previsto ordenou que o recinto se enchera tamén con vítimas republicanas. As familias con falecidos no conflito non deron ningún permiso para o traslado deses corpos.
“complexidade extrema”
O vicepresidente primeiro do Goberno revelou que, ante a demanda dos particulares que solicitaron a exhumación dos seus parentes, a identificación está a ser “dunha complexidade extrema”. Por elo, está previsto que o ministro da Presidencia se reúna hoxe con once representantes de familias con vítimas inhumadas na xigantesca tumba para informalos das “consecuencias” do informe forense.
Sobre o futuro do enclave, Rubalcala lembrou que a Lei de Memoria Histórica prohibe a súa utilización para enxalzar a ditadura franquista e apuntou a posibilidade de que “conserve a súa condición de lugar de memoria” dentro do “espírito de reconciliación e pluralismo” que se prevé na lexislación. Neste sentido, anunciou a creación dunha comisión de expertos para “formular propostas” para o lugar, onde tamén están soterrados o propio Franco e Primo de Rivera, fundador de Falanxe.
D. Prieto - www.Xornal.com (5-mai-2011)
1931 A proclamación da Segunda República española
A historia de España recopilada en micro-videos de 1 a 5 minutos, por Manuel González, profesor de Historia no IES Concepción Arenal de Ferrol. Si se entra a través do enlace a youtube, pódese ver toda a serie.
Esta ligazón aos vídeos terémola sempre a vosa disposicion na barra lateral "PÁXINAS WEB"
Esta ligazón aos vídeos terémola sempre a vosa disposicion na barra lateral "PÁXINAS WEB"
luns, 2 de maio de 2011
Galicia: A República 80 anos despois
O vindeiro martes día 3 de maio ás 20:15 horas no Edificio Municipal do Areal (antigo reitorado) en Vigo, terá lugar unha Mesa Redonda baixo o titulo:
"GALICIA: A REPÚBLICA 80 ANOS DESPOIS”
no que participarán Aurora Marco, Dionisio Pereira e Emilio Grandio.
Organizado pola Asemblea Republicana de Vigo”Amig@s da República”
martes, 26 de abril de 2011
As silenciadas
A Produtora MrMisto Films S.L. ven de realizar un documentario histórico, As silenciadas, que recupera historias de vida, inseridas no seu contexto, de numerosas mulleres que andaron na clandestinidade ou apoiaron desde a chaira o movemento guerrilleiro. Por defendelo, foron duramente represaliadas: morte, cárcere, tortura física e psicolóxica, exilio…
Co propósito de contribuír ao labor de recuperación da memoria histórica e da historia das mulleres, elaborouse este produto audiovisual que tenta a divulgación dalgunhas traxectorias femininas na época da posguerra en Galicia. Mulleres que, malia seren a columna vertebral da resistencia antifranquista, seguen a ser ignoradas ou esquecidas. Neste sentido, o documentario, alén de innovador, é pioneiro.
O audiovisual, dirixido por Pablo Ces –estreado na Domus da Coruña o pasado 8 de abril– básease nas investigacións de Aurora Marco, da Universidade de Santiago de Compostela. Pode consultarse a páxina web onde figura o teaser promocional e outras informacións de interese: www.silenciadas.com
sábado, 16 de abril de 2011
O que puido ser e non foi.
Xoves 14 de abril do 2011
Hoxe conmemoramos o aniversario da II República Española. Exactamente, 80 anos. Un día coma hoxe do ano 1931, consolidouse o sistema republicano en substitución da monarquía.
Con ela, chegaron cambios, tremendamente esperados por uns, temerosamente recibidos por outros. Desde o meu punto de vista, unha época fructífera, pois os avances máis importantes tiveron lugar no sistema educativo e no agrario.
Galiza, tamén foi partícipe das modificacións, aínda que non houbo tempo de levar a cabo algún dos cambios pertinentes.
No 1932, unha asamblea rexional de municipios galegos, aproba unha proposta de Estatuto de Autonomía, que foi sometido a plebiscito 4 anos despois, no 1936. Este proxecto, foi entregado nas Cortes o 15 de xullo de 1936. Alí, é admitido a trámite no ano 1938, pero non é rexeitado nin aprobado.
Non podo deixar de preguntarme que sucedería se a República non se vise quebrada pola dictadura do señor Franco. Xa sei que falar do que puido ser é non foi, é traballar con conxeturas, mais, eu estou segura que ese oscurantismo que vivimos nas nosas Letras e na nosa sociedade en xeral; ese servilismo que se estendeu pola nosa terra;
ese atraso nas infraestructuras, na sanidade... non sería tal.
Seguriño que eu non tería que saúdar de brazos cruzados a aquela mestra que nos obrigaba a comunicarlle en forma de saúdo que eramos as súas servidoras. Nin ter que repetir todo o día que España era Unha e Grande. Ou que o excelentísimo señor... palabra que a min me costaba moito pronunciar pois só estiven con aquela muller ata os oito anos, era o benefactor das nosas vidas. Aqueles gardas civís que metían máis medo ca outra cousa, aqueles curas tan seguros de ser autoridade en todas as circunstancias, aquela Semana Santa de Telapaixón... E iso que eu apenas vivín os derradeiros coletazos, ou sexa, case nada.
Non teño nada en contra da Familia Real. Tan altos, rubios e guapos. Falan un montón de linguas e xa se xuntan con persoas de sangre vermella... Pero, as cores da bandeira republicana combínanme mellor, e o himno... esa música tan leda a que non fai falla engadirlle letras desas de "Franco, Franco, que tiene el culo blanco"...
Non sei se quero dicir máis nada, cada un que pense o que queira.
María Alonso
Con ela, chegaron cambios, tremendamente esperados por uns, temerosamente recibidos por outros. Desde o meu punto de vista, unha época fructífera, pois os avances máis importantes tiveron lugar no sistema educativo e no agrario.
Galiza, tamén foi partícipe das modificacións, aínda que non houbo tempo de levar a cabo algún dos cambios pertinentes.
No 1932, unha asamblea rexional de municipios galegos, aproba unha proposta de Estatuto de Autonomía, que foi sometido a plebiscito 4 anos despois, no 1936. Este proxecto, foi entregado nas Cortes o 15 de xullo de 1936. Alí, é admitido a trámite no ano 1938, pero non é rexeitado nin aprobado.
Non podo deixar de preguntarme que sucedería se a República non se vise quebrada pola dictadura do señor Franco. Xa sei que falar do que puido ser é non foi, é traballar con conxeturas, mais, eu estou segura que ese oscurantismo que vivimos nas nosas Letras e na nosa sociedade en xeral; ese servilismo que se estendeu pola nosa terra;
ese atraso nas infraestructuras, na sanidade... non sería tal.
Seguriño que eu non tería que saúdar de brazos cruzados a aquela mestra que nos obrigaba a comunicarlle en forma de saúdo que eramos as súas servidoras. Nin ter que repetir todo o día que España era Unha e Grande. Ou que o excelentísimo señor... palabra que a min me costaba moito pronunciar pois só estiven con aquela muller ata os oito anos, era o benefactor das nosas vidas. Aqueles gardas civís que metían máis medo ca outra cousa, aqueles curas tan seguros de ser autoridade en todas as circunstancias, aquela Semana Santa de Telapaixón... E iso que eu apenas vivín os derradeiros coletazos, ou sexa, case nada.
Non teño nada en contra da Familia Real. Tan altos, rubios e guapos. Falan un montón de linguas e xa se xuntan con persoas de sangre vermella... Pero, as cores da bandeira republicana combínanme mellor, e o himno... esa música tan leda a que non fai falla engadirlle letras desas de "Franco, Franco, que tiene el culo blanco"...
Non sei se quero dicir máis nada, cada un que pense o que queira.
María Alonso
mércores, 13 de abril de 2011
ARTE GALEGA NO TEMPO DA REPÚBLICA
CONFERENCIA.
"ARTE GALEGA NO TEMPO DA REPÚBLICA".
Por: Carlos L. Bernárdez, crítico e comisario da exposición inaugural da nova Pinacoteca.
DÍA: Venres 15 de Abril.
HORA: 8 da tarde.
LUGAR: Casa Galega da Cultura. Praza da Princesa, nº 2. Vigo.
ORGANIZA: Concellería de Patrimonio Histórico - Pinacoteca Municipal
luns, 11 de abril de 2011
Monumento con pombas pola liberdade e contra a represión.
La Voz de Galicia. Cangas.
A asociación Memoria Histórica 28 de agosto descubriu onte na praza do Concello un monumento pola liberdade e contra a represión creado por Antonio Nores, membro do colectivo, no que debaixo dunha ilustración de pombas están grabados uns versos do poeta Claudio Rodríguez Fer.
Un par de centos de persoas asistiron ao acto, que incluiu música, recitado de poemas e, como colofón, a interpretación do himno galego pola banda Bellas Artes e un coro de voces de distintas agrupacions do municipio.
Falaron dous descendentes de cangueses que foron asesinados no 1936, Bernardo Nores e Manuel Fernández, que pediron que non se volvan a repetir aqueles actos de represión
A asociación Memoria Histórica 28 de agosto descubriu onte na praza do Concello un monumento pola liberdade e contra a represión creado por Antonio Nores, membro do colectivo, no que debaixo dunha ilustración de pombas están grabados uns versos do poeta Claudio Rodríguez Fer.
Un par de centos de persoas asistiron ao acto, que incluiu música, recitado de poemas e, como colofón, a interpretación do himno galego pola banda Bellas Artes e un coro de voces de distintas agrupacions do municipio.
Falaron dous descendentes de cangueses que foron asesinados no 1936, Bernardo Nores e Manuel Fernández, que pediron que non se volvan a repetir aqueles actos de represión
domingo, 10 de abril de 2011
Isaac Díaz Pardo: “Un dos problemas deste país é que o franquismo segue vivo”
“A situación de España foi máis difícil que a doutros países porque non se superou a etapa da ditadura”
Isaac Díaz Pardo (Compostela, 1920) viviu moito, pero é consciente de que os tempos que agora toca enfrontar non son os máis sinxelos. Na opinión do histórico galeguista, a situación de crise que se está a vivir alimenta a aparición de pensamentos reaccionarios. Dende a tranquilidade do seu domicilio en O Castro, Sada,–xusto diante das cerámicas que fundou no ano 63 e que xunto coas de Sargadelos en Lugo trataron de recuperar “unha parte máis da memoria histórica de Galicia”–, Díaz Pardo pensa que o franquismo “aínda non está superado” nin en Galicia nin en España. “Nin os gobernantes sexa a cor que sexa se atreven con este tema pola súa controversia”, comenta. No día de onte, o escritor e artista recibiu o Premio Republicano de Honra que outorga a Comisión Pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña. “Era o único republicano vivo que lles quedaba”, di entre risas.
Que significa para vostede que a Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica o galardoe co premio Republicano de Honra?
Ben, o primeiro que hai que dicir é que non son un republicano de honra, creo que son o último republicano (ri). De cando se instaurou a república xa case ninguén queda vivo porque foi hai 80 anos. Para este ano deberon poñerse a buscar persoas e déronse conta de que eu era o único que aínda estou vivo...
Que recordos ten da República?
Eu tiña 10 anos cando se instaurou a República e recordo que estaba no colexio en Santiago, na academia Xelmírez. Ao día seguinte o profesor que tiñamos, José Teijero, entrou en clase e estendeu na mesa un periódico e leunos a declaración que fixeron, e explicounos que a República non era nada malo, nin nos ía traer problemas nin perigos. A República foi unha cousa moi curta que estaba chea de grandes persoas, como o caso deste profesor.
Cre que sería posible que volvese un período republicano?
Creo que iso é algo moi difícil. Hai que pensar que as repúblicas vense como un exemplo de democracia. En Europa temos dúas repúblicas moi fortes, como son Francia e Alemaña, e por debaixo delas moitos outros grandes países son repúblicas. Non obstante, ese non é o caso de España. Case todos os outros países que pasaron por ditadura, incluído Portugal, superaron e esqueceron esa situación, pero España non. Claro, por ese motivo a situación foi moito máis difícil en España. Cando morreu Franco, foi a monarquía a que tomou as rendas. Recordo que cando morreu Franco eu estaba falando con Rafael Dieste e preguntabámonos como estariamos os republicanos cunha monarquía. Logo, ao pouco tempo veu o 23 de Febreiro, e foi o rei e a monarquía que tiñamos os que saíron. Eu xa son vello e non penso que se vaia traer outra vez a República, aínda que polo menos hai que pensar que a monarquía que aquí houbo foi constitucional. A República hai que recordala polos grandes homes que houbo nela, homes e mulleres que se viron obrigados a exiliarse. Nós sempre apostamos por unha República federal e logo co Estatuto de Autonomía non se logrou un Estado federal, pero polo menos si federable.
Falando de federalismos, cre que a actual situación de crise axuda a que afloren pensamentos máis reaccionarios aos que incluso lles gustaría eliminar o Estado das Autonomías?
Os republicanos sempre apoiamos o Estatuto, que quedou paralizado coa chegada de Franco e que logo se retomou nos oitenta, pero... O problema deste país é un que aínda está sen resolver. Hai que conseguir unha maior liberdade, pero non se logra porque os problemas non quedaron resoltos. España tiña unha razón moi grande para ser federable porque hai que darse conta de que España está rodeada de territorios con lingua propia: Galicia, País Vasco, Cataluña, incluso a zona de Aragón, Valencia... Efectivamente co tema da lingua vese moi claramente o agromar de sectores reaccionarios que queren acabar coa linguas.
A polémica polo idioma é moi forte aquí en Galicia...
O problema do idioma é que non se pode crer que é de esquerdas nin de dereitas, non se pode soster que o galego é unha mestura do castelán nin se pode deixar que os pais decidan o idioma no que queren que estuden os seus fillos. Iso non pode ser... Está claro que o galego avanzou e que non se perdeu todo pero senón se toman medidas máis eficaces para que o galego se estabilice, a lingua pode acabar por desaparecer. Por facer unha defensa forte do galego non se pode transmitir a idea de que en Galicia non se vai coñecer ou non se quere o castelán. En Cataluña defenden a súa lingua a lume e sangue pero o castelán non está a desaparecer alí, todos o coñecen.
Antes dixo que o gran problema de España é que o franquismo aínda segue vivo...
O franquismo está aínda vivo e moita culpa diso tivérona na miña opinión os norteamericanos, non digo os de agora, senón os de antes, que quixeron ter unhas bases navais en España, no sur, e que para soster iso contribuíron a manter o réxime.
Que lle parece a apertura do Pazo de Meirás ao público, unha apertura por certo bastante limitada?
Por todos os problemas herdados dos que antes falei foi moi difícil abrir o Pazo de Meirás ao público e entendo que debe ser así, porque ese pazo de quen é, é do pobo. Non obstante co tema do franquismo, os gobernantes prefiren pasar por enriba, tanto se son republicanos como se non, prefiren afastarse do tema, non se atreven a falar del porque é moi complicado.
Ben, o que si se puxo en marcha por parte do Goberno do PSOE, aínda que con grandes críticas por parte do PP e outros sectores, foi a Lei de Memoria Histórica.
A memoria histórica trouxémola nós de América. O Laboratorio de Formas non naceu só cun afán de recuperación e investigación arquitectónica, senón que tanto Seoane como eu queriamos recordar e recuperar esa memoria perdida dos exiliados. A xente daquela época que estaba exiliada como Dieste, Blanco Amor, Lorenzo Varela, todas xentes extraordinarias, pensaban que había que gardar todo ese sentimento para cando volveramos a Galicia. Logo en Sargadelos, co Museo Carlos Maside e con Edicións do Castro fíxose un extenso traballo de recuperación e de reivindicación cultural, precisamente da memoria histórica.
Pola fiestra do seu estudo vense as cerámicas de Sargadelos no Castro, en Sada, que vostede fundou e do que agora está apartado. Como se sente vendo iso todos os días?
Ben, agora ese tema está no Tribunal Supremo pero se digo a verdade... que sabemos como vai acabar isto...O certo é que acabaron coa idea e os principios de Sargadelos que eran de recuperación cultural, machacaron Edicións do Castro e o IGI (o Instituto Galego de Información).
http://www.xornal.com/artigo/2011/04/09/galicia/problemas-deste-pais-franquismo-segue-vivo/2011040923291500106.html
Que significa para vostede que a Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica o galardoe co premio Republicano de Honra?
Ben, o primeiro que hai que dicir é que non son un republicano de honra, creo que son o último republicano (ri). De cando se instaurou a república xa case ninguén queda vivo porque foi hai 80 anos. Para este ano deberon poñerse a buscar persoas e déronse conta de que eu era o único que aínda estou vivo...
Que recordos ten da República?
Eu tiña 10 anos cando se instaurou a República e recordo que estaba no colexio en Santiago, na academia Xelmírez. Ao día seguinte o profesor que tiñamos, José Teijero, entrou en clase e estendeu na mesa un periódico e leunos a declaración que fixeron, e explicounos que a República non era nada malo, nin nos ía traer problemas nin perigos. A República foi unha cousa moi curta que estaba chea de grandes persoas, como o caso deste profesor.
Cre que sería posible que volvese un período republicano?
Creo que iso é algo moi difícil. Hai que pensar que as repúblicas vense como un exemplo de democracia. En Europa temos dúas repúblicas moi fortes, como son Francia e Alemaña, e por debaixo delas moitos outros grandes países son repúblicas. Non obstante, ese non é o caso de España. Case todos os outros países que pasaron por ditadura, incluído Portugal, superaron e esqueceron esa situación, pero España non. Claro, por ese motivo a situación foi moito máis difícil en España. Cando morreu Franco, foi a monarquía a que tomou as rendas. Recordo que cando morreu Franco eu estaba falando con Rafael Dieste e preguntabámonos como estariamos os republicanos cunha monarquía. Logo, ao pouco tempo veu o 23 de Febreiro, e foi o rei e a monarquía que tiñamos os que saíron. Eu xa son vello e non penso que se vaia traer outra vez a República, aínda que polo menos hai que pensar que a monarquía que aquí houbo foi constitucional. A República hai que recordala polos grandes homes que houbo nela, homes e mulleres que se viron obrigados a exiliarse. Nós sempre apostamos por unha República federal e logo co Estatuto de Autonomía non se logrou un Estado federal, pero polo menos si federable.
Falando de federalismos, cre que a actual situación de crise axuda a que afloren pensamentos máis reaccionarios aos que incluso lles gustaría eliminar o Estado das Autonomías?
Os republicanos sempre apoiamos o Estatuto, que quedou paralizado coa chegada de Franco e que logo se retomou nos oitenta, pero... O problema deste país é un que aínda está sen resolver. Hai que conseguir unha maior liberdade, pero non se logra porque os problemas non quedaron resoltos. España tiña unha razón moi grande para ser federable porque hai que darse conta de que España está rodeada de territorios con lingua propia: Galicia, País Vasco, Cataluña, incluso a zona de Aragón, Valencia... Efectivamente co tema da lingua vese moi claramente o agromar de sectores reaccionarios que queren acabar coa linguas.
A polémica polo idioma é moi forte aquí en Galicia...
O problema do idioma é que non se pode crer que é de esquerdas nin de dereitas, non se pode soster que o galego é unha mestura do castelán nin se pode deixar que os pais decidan o idioma no que queren que estuden os seus fillos. Iso non pode ser... Está claro que o galego avanzou e que non se perdeu todo pero senón se toman medidas máis eficaces para que o galego se estabilice, a lingua pode acabar por desaparecer. Por facer unha defensa forte do galego non se pode transmitir a idea de que en Galicia non se vai coñecer ou non se quere o castelán. En Cataluña defenden a súa lingua a lume e sangue pero o castelán non está a desaparecer alí, todos o coñecen.
Antes dixo que o gran problema de España é que o franquismo aínda segue vivo...
O franquismo está aínda vivo e moita culpa diso tivérona na miña opinión os norteamericanos, non digo os de agora, senón os de antes, que quixeron ter unhas bases navais en España, no sur, e que para soster iso contribuíron a manter o réxime.
Que lle parece a apertura do Pazo de Meirás ao público, unha apertura por certo bastante limitada?
Por todos os problemas herdados dos que antes falei foi moi difícil abrir o Pazo de Meirás ao público e entendo que debe ser así, porque ese pazo de quen é, é do pobo. Non obstante co tema do franquismo, os gobernantes prefiren pasar por enriba, tanto se son republicanos como se non, prefiren afastarse do tema, non se atreven a falar del porque é moi complicado.
Ben, o que si se puxo en marcha por parte do Goberno do PSOE, aínda que con grandes críticas por parte do PP e outros sectores, foi a Lei de Memoria Histórica.
A memoria histórica trouxémola nós de América. O Laboratorio de Formas non naceu só cun afán de recuperación e investigación arquitectónica, senón que tanto Seoane como eu queriamos recordar e recuperar esa memoria perdida dos exiliados. A xente daquela época que estaba exiliada como Dieste, Blanco Amor, Lorenzo Varela, todas xentes extraordinarias, pensaban que había que gardar todo ese sentimento para cando volveramos a Galicia. Logo en Sargadelos, co Museo Carlos Maside e con Edicións do Castro fíxose un extenso traballo de recuperación e de reivindicación cultural, precisamente da memoria histórica.
Pola fiestra do seu estudo vense as cerámicas de Sargadelos no Castro, en Sada, que vostede fundou e do que agora está apartado. Como se sente vendo iso todos os días?
Ben, agora ese tema está no Tribunal Supremo pero se digo a verdade... que sabemos como vai acabar isto...O certo é que acabaron coa idea e os principios de Sargadelos que eran de recuperación cultural, machacaron Edicións do Castro e o IGI (o Instituto Galego de Información).
http://www.xornal.com/artigo/2011/04/09/galicia/problemas-deste-pais-franquismo-segue-vivo/2011040923291500106.html
venres, 8 de abril de 2011
BORBONS versus REPÚBLICA
CONFERENCIA
Martes 12 de abril
20.15 horas
Edificio Municipal do Areal (Antigo Reitorado)
20.15 horas
Edificio Municipal do Areal (Antigo Reitorado)
A Asemblea Republicana de Vigo (Amigos/as da República) organiza unha conferencia baixo o titulo "BORBONS versus REPÚBLICA" impartida por Jose Antonio Barroso, alcalde de Puerto Real (Cádiz) e que fora denunciado polo xuíz Grande-Marlaska diante da Audiencia Nacional por inxurias ao Rei
luns, 4 de abril de 2011
Presentación do Libro:"LA BAÑEZA 1936. LA VORÁGINE DE JULIO. Golpe y represión en la comarca bañezana"
Presentación en Vigo, el día 7 de abril, del primer volumen ("Algunas consideraciones previas") de mi obra "LA BAÑEZA 1936. LA VORÁGINE DE JULIO. Golpe y represión en la comarca bañezana", de la que alguna autorizada voz ha dicho que es: "el libro imprescindible para entender la Guerra Civil en las comarcas bañezanas"
El libro, publicado por la editorial leonesa Ediciones del Lobo Sapiens, y salido de imprenta el día 15 de abril del pasado año 2010, será presentado:
.
El jueves, día 7 de abril, a las 19:45 horas, en la Casa del Libro (R/ Velázquez Moreno, 17), de Vigo.
La presentación del libro se inscribe y se contempla como un Acto de Afirmación Republicana, en una fecha tan cercana a la del 14 de abril, en la que este año se cumple el 80º aniversario de proclamación de la Segunda República Española.
Patrocinan y organizan la presentación la Casa del Libro, la Asemblea Republicana de Vigo, y la Asociación Viguesa pola Memoria Histórica do 36, y en ella nos acompañarán, Celso López Pazos, Presidente de la Asemblea Republicana de Vigo, y Telmo Comesaña Pampillón, Presidente de la Asociación Viguesa pola Memoria Histórica do 36. (Con la colaboración de la Casa del Libro y de la Fundación 10 de Marzo, del Sindicato Nacional de Comisiones Obreras de Galicia).
La presentación se acompaña de la proyección de un montaje audiovisual y de firma de ejemplares.
Sobre el libro, en tamaño 17 x 24 cm, de 613 páginas, y que incluye más de 135 ilustraciones, algunos gráficos, 1200 notas a pie de página, y 11 variados documentos anexos, además de diversos índices (de contenidos, onomástico, toponímico referido a la provincia de León, y de procedencia de las ilustraciones) hay una extensa información en la web (www.jiminiegos36.com), en el enlace http://www.jiminiegos36.com/la_baneza_1936.htm
Enlaces a noticias de prensa sobre el libro:
En PÚBLICO
http://www.publico.es/espana/344815/en-leon-debajo-de-cada-arbusto-hay-una-fosa
http://www.publico.es/espana/343330/no-puede-haber-verdadera-democracia-con-muertos-en-cunetas
http://www.publico.es/especiales/memoriapublica/355401/me-autoedite-para-tener-mas-autonomia
En LA OPINIÓN de A Coruña:
http://www.laopinioncoruna.es/galicia/2010/11/24/jose-cabanas-jueces-eluden-investigar-franquismo-incurren-prevaricacion/441954.html
José Cabañas González.
El libro, publicado por la editorial leonesa Ediciones del Lobo Sapiens, y salido de imprenta el día 15 de abril del pasado año 2010, será presentado:
.
El jueves, día 7 de abril, a las 19:45 horas, en la Casa del Libro (R/ Velázquez Moreno, 17), de Vigo.
La presentación del libro se inscribe y se contempla como un Acto de Afirmación Republicana, en una fecha tan cercana a la del 14 de abril, en la que este año se cumple el 80º aniversario de proclamación de la Segunda República Española.
Patrocinan y organizan la presentación la Casa del Libro, la Asemblea Republicana de Vigo, y la Asociación Viguesa pola Memoria Histórica do 36, y en ella nos acompañarán, Celso López Pazos, Presidente de la Asemblea Republicana de Vigo, y Telmo Comesaña Pampillón, Presidente de la Asociación Viguesa pola Memoria Histórica do 36. (Con la colaboración de la Casa del Libro y de la Fundación 10 de Marzo, del Sindicato Nacional de Comisiones Obreras de Galicia).
La presentación se acompaña de la proyección de un montaje audiovisual y de firma de ejemplares.
Sobre el libro, en tamaño 17 x 24 cm, de 613 páginas, y que incluye más de 135 ilustraciones, algunos gráficos, 1200 notas a pie de página, y 11 variados documentos anexos, además de diversos índices (de contenidos, onomástico, toponímico referido a la provincia de León, y de procedencia de las ilustraciones) hay una extensa información en la web (www.jiminiegos36.com), en el enlace http://www.jiminiegos36.com/la_baneza_1936.htm
Enlaces a noticias de prensa sobre el libro:
En PÚBLICO
http://www.publico.es/espana/344815/en-leon-debajo-de-cada-arbusto-hay-una-fosa
http://www.publico.es/espana/343330/no-puede-haber-verdadera-democracia-con-muertos-en-cunetas
http://www.publico.es/especiales/memoriapublica/355401/me-autoedite-para-tener-mas-autonomia
En LA OPINIÓN de A Coruña:
http://www.laopinioncoruna.es/galicia/2010/11/24/jose-cabanas-jueces-eluden-investigar-franquismo-incurren-prevaricacion/441954.html
José Cabañas González.
Subscribirse a:
Publicacións (Atom)






